در بررسی لایحه‏ی بودجه‏ی سال ۱۳۸۹ دولت آقای احمدی‏‏نژاد که به تصویب مجلس شورای اسلامی ایران رسید، درآمدهایی پیش‏بینی شده که از نظر بسیاری از کارشناسان اقتصادی، بیشتر خوش‏بینانه است. از جمله، پیش‏بینی شده که ۱۱/۵میلیارد یورو اوراق قرضه‏ی بین‏المللی منتشر و فروخته شود. بدون آن که معلوم شود در کدام پروژه‏ قرار است خرج شود.

برای بررسی بیشتر در مورد پیش‏بینی انتشار اوراق قرضه‏ی بین‏المللی به میزان ۱۱/۵میلیارد یورو در بودجه‏ی سال ۸۹، با آقای دکتر جمشید اسدی، استاد استراتژی اقتصاد در دانشگاه‏های فرانسه، گفت‏وگویی انجام داده‏ام.

آقای اسدی، به طور معمول وقتی یک اقتصاد ملی تصمیم به انتشار اوراق قرضه، آن هم بین‏المللی می‏گیرد، یعنی وقتی می‏خواهد قرض کند، باید بداند این پول را در کدام پروژه هزینه می‏کند. دلایل انتشار اوراق قرضه‏ی بین‏المللی و قرار گرفتن آن در لایحه‏ی بودجه‏ی ۸۹ را شما در چه می‏بینید؟

این بودجه کشور را به تدریج برای زندگی در شرایط گسست از اقتصاد جهانی آماده می‏کند. سال‏ها بود که علی‏رغم تقاضای بالا برای نفت و گاز و سودآوری بالای سرمایه‏گذاری در این صنایع، شرکت‏های بین‏المللی با توجه به تحریم‏های اقتصادی علیه ایران و تداوم تنش‏افروزی‏های محمود احمدی‏نژاد و در نتیجه، تیره و تار شدن فضای کسب و کار در کشور، مایل به سرمایه‏گذاری در صنایع نفت و گاز نبودند.

کم‏کم جمهوری اسلامی متوجه شده است که نه قرار است دست از تنش‏افروزی بردارد، نه با جامعه‏ی جهانی کنار بیاید و نه به این ترتیب، جامعه‏ی جهانی اجازه خواهد داد که تحریم‏های اقتصادی علیه کشور کم شود و دوباره سرمایه‏گذاری و داد و ستد با کشور صورت بگیرد. در نتیجه حاکمین سرسخت تصمیم گرفتند راه‏های دیگری را برای به‏راه انداختن صنعت نفت و گاز در نظر بگیرند.

می‏دانید که مثلا در صنایع گاز، ما در میدان مشترک با قطر، به علت همین مشکلاتی که برشمردم، از قطر عقب هستیم و تولید نفت‏مان هم کم‏تر از زمان پیش از انقلاب است. سرمایه‏گذاری هم که نمی‏شود.

در چنین حالتی، بودجه به طور رسمی، به دولت اجازه داده است که به دنبال اوراق قرضه‏ برود. یعنی به عبارت دقیق‏تر، به دولت اجازه‏ی انتشار اوراق «صکوک اسلامی» یا اوراق مشارکت داده است تا شاید برای طرح‏های نفت، گاز، پتروشیمی، پالایش و… تأمین مالی شود.

«صکوک اسلامی» که نام بردید، اسم شرعی اوراق قرضه می‏تواند باشد. همین‏طور است؟

به طور خلاصه، برای تأمین مالی، شما باید یا کسی را در سرمایه‏تان شریک کنید یا از او قرض بگیرید. اما قرض گرفتن در شریعت اسلام اگر با بهره همراه باشد، محدودیت‏هایی دارد. صکوک اسلامی اوراق قرضه‏ای بر اساس شریعت اسلام است. یعنی صکوک اسلامی به قول خود آقایان، «سرمایه‏گذاری مشاع» است؛ به شرطی که پشتوانه‏ی آن ترازنامه و دارایی‏های فیزیکی باشد.

یعنی اگر شما قرض بگیرید و سرمایه‏گذاری مشاع کنید، به شرطی که این قرض را برای یک کار فیزیکی و مادی گرفته باشید، آن وقت این قرض گرفتن مجاز است و به نوعی بهره‏ی حق‏الحسابی می‏رسند که مشکل مالی نداشته باشد. این حالتی بوده که آقایان فکر کرده‏اند برای تأمین مالی طرح‏های نفت و گاز به آن دست‏یازی کنند.

اما آن‏چه بسیار باعث تعجب من شد، این است که این مساله فقط به نفت و گاز محدود نمی‏شود، بلکه برای آب، خاک ،کشاورزی، زیست محیطی و حتی برای پدافند ملی (یعنی دفاع ملی) هم به دولت اجازه داده شده است که اوراق مشارکت و صکوک اسلامی منتشر کند.

یعنی در شرایطی که حتی شرکت‏های بازرگانی، تجاری و تولیدی وابسته به سپاه پاسداران مورد تحریم‏های بین‏المللی قرار گرفته‏اند، مجلس بر مبنای بودجه به دولت اجازه داده است، برای پدافند، یعنی نیروهای انتظامی و دفاعی هم اوراق قرضه منتشر کند. من نمی‏دانم، دولت و مجلس از اوضاع بین‏المللی خبر دارند یا خیر؟!

با توجه به اوضاع و احوال کنونی جمهوری اسلامی و احتمال تحریم‏های تازه، این پرسش پیش می‏آید که وقتی شرکت‏ها، بانک‏ها و مؤسسات بزرگ بین‏المللی به دلیل تحریم‏های جهانی علیه جمهوری اسلامی، نمی‏توانند در ایران سرمایه‏گذاری کنند، چگونه می‏توانند اوراق قرضه‏ی ایران را خریداری و در واقع به جمهوری اسلامی قرض بدهند؟

خُب این سؤال را باید از خود دولت‏یان و نمایندگان مجلس پرسید. انتشار اوراق قرضه تا این حد و بدین گستردگی، احتیاج به مشارکت بانک‏ها و مؤسسات مالی بزرگ دنیا و ای بسا تشکیل کنسرسیوم‏های بزرگ بانکی و مالی دارد.

در حالی که امروز به خاطر تحریم‏های بین‏المللی، دادوستد با جمهوری اسلامی در این سطح، به ویژه وقتی صحبت از مشارکت شرکت‏های وابسته به سپاه پاسداران یا نزدیک به صنایع نظامی و دفاعی ایران باشد، ممنوع است.

از آن گذشته، آمریکا که بزرگ‏ترین قدرت اقتصادی و مالی دنیا است، شدیداً از بانک‏های بزرگ خواسته است با ایران مشارکت مالی نداشته باشند. چه در این صورت مورد تحریم‏های امریکا قرار خواهند گرفت. شما خودتان را جای یک بانک بزرگ اروپایی بگذارید و فکر کنید قرار است بین آمریکا و جمهوری اسلامی تحریم شده انتخاب کنید.

از همین رو است که شرکت‏های بزرگ اروپایی یکی پس از دیگری و حتی بانک‏های امارات، ایجاد حساب‏های اعتباری برای دادوستدهای بین‏المللی ایران را قطع کرده‏اند. در نتیجه، نمی‏دانم چطور دولت آقای احمدی‏نژاد و نمایندگان مجلس می‏توانند امیدوار باشند که این اوراق قرضه یا صکوک اسلامی را در جهان، آن هم در سطح گسترده بخرند. باعث تعجب بسیار من خواهد شد.

آقای اسدی، به باور بسیاری کارشناسان اقتصادی، نفس فروش اوراق قرضه‏ی خارجی آن است که در راه‏اندازی و برپایی صنعت یا کاری تولیدی صرف شود و اگر این طرح‏ها اجرا نشوند، اوضاع بدتر خواهد شد. آیا این کار تعهد دیگری برای جمهوری اسلامی ایجاد نمی‏کند؟

بله باید به آن‏ها بهره بدهد. هرچند این بهره همان‏طور که پیش از این گفتم، به شکلی طراحی شده که به شکل ربا نباشد و با شریعت اسلامی انطباق داشته باشد؛ اما در هر حال جمهوری اسلامی باید این بهره را تضمین کند. این خود دلیل دیگری است که باعث تردید سرمایه‏گذاران می‏شود.

جمهوری اسلامی چگونه می‏تواند تضمین کند، چنین درآمدهایی را پس بدهد؟ تنها امکان در این شرایط، بالا رفتن قیمت نفت است و این‏که جمهوری اسلامی از درآمد نفت بتواند تعهدات خود را پس بدهد. این هم در شرایطی میسر است که نیازهای مالی خود کشور پایین آمده باشد.

اما در حال حاضر چون تولید جدید راه نمی‏افتد، مصرف هم بالا می‏رود و در نتیجه صادرات‏ نفت به طور مرتب کاهش پیدا می‏کند. حال این درآمد محدود صادرات نفت باید به هزارکار بیاید؛ کار داخلی و بازپس‏ دادن قرض‏های خارجی. این تردیدبرانگیز است.

نمی‏گویم اصلاً شدنی نیست، ولی تردیدبرانگیز است و فکر می‏کنم سرمایه‏گذارها رغبت چندانی به این کار نشان ندهند.

وقتی دیوار برلین در سیزدهم اوت ۱۹۶۱ برپا می‌شود، «طبل حلبی» گونتر گراس دو سال است که منتشر شده و برای او اعتبار جهانی به هم‌راه آورده است. حالا موضع‌گیری‌های سیاسی او بیش‌تر مورد توجه قرار می‌گیرد. گونتر گراس، این هواخواه ِ سوسیالیسم دمکرات، در نامه‌ای سرگشاده به کانون نویسندگان آلمان شرقی، اعتراض خود را به برپایی دیوار اعلام و رییس جمهور آلمان شرقی را با نگه‌بانان اردوگاه‌های کار اجباری فاشیست‌ها مقایسه می‌کند.

روزنامه‌نگار آلمانی کورت شلوته اوراق ِ این پرونده را بازبینی و بازخوانی کرده و متن ِ کوتاه شده‌ی آن را هم‌راه با توضیحات و گفت‌وگو با معاصران آن دوره و نیز خود گراس در کتابی به نام «گونتر گراس تحت نظر، پرونده‌های اشتازی» گردآوری کرده است. این کتاب که دوشنبه‌ی آینده منتشر خواهد شد، در طول هفته‌ی گذشته در کانون ِ توجه‌ی بیش‌تر رسانه‌های آلمانی اعم از روزنامه و رادیو و تلویزیون قرار گرفت. برای اطلاع خوانندگان ِ وب‌سایت رادیو زمانه چکیده‌ای از نقد و نظر ژورنالیست‌های رسانه‌های آلمانی و نیز بخش‌هایی از گفت‌وگوهای گراس در مورد این پرونده، در زیر گردآوری و ترجمه شده است.

تصویر روی جلد کتاب

حدس و گمان‌ها

گراس تا مدت‌ها مخالف انتشار محتویات این پرونده بود. امری که باعث شده بود حدس و گمان‌های زیادی درباره‌ی او سر زبان‌ها بیافتد:«مگر در خودزندگی‌نامه‌نوشت‌اش "هنگام گرفتن پوست پیاز" ننوشته در هفده سالگی با اِس اِس‌ها هم‌کاری کرده؟ بعید نیست مامور اشتازی هم بوده باشد. نکند این نویسنده‌ی چپ‌گرا بیش‌تر از آن‌چه که نشان می‌داد، طرف‌دار رژیم آلمان شرقی بوده.»

حقیقت

گونتر گراس از سال ۱۹۷۴ به برلین و آلمان شرقی رفت و آمد داشت. یک بار مهمان رسمی ِ کانون نویسندگان آلمان شرقی بود، یک بار هم با دعوت رسمی برای کتاب‌خوانی به آلمان شرقی رفت. جز این‌ها رفتن‌اش به برلین شرقی با ویزای یک روزه، تنها به قصد شرکت در نشست‌های مخفی ِ کتاب‌خوانی در خانه‌ی هم‌کاران‌اش بود که آن هم از سال ۱۹۷۸ دیگر برگزار نشد.

در این نشست‌ها یا گراس بخشی از کتاب‌هایش را برای جمع می‌خواند و یا هم‌راه با جمع بخشی از نوشته‌های منتشر نشده‌ی نویسندگان ممنوع‌القلم آلمان شرقی را می‌شنید. پس از آن به بحث و تبادل نطر در مورد این آثار می‌نشستند. به مثل در سال ۱۹۷۸ در خانه‌ی یک پزشک در برلین شرقی برای چهارده پزشک بخش‌هایی از کتاب تازه‌اش «سفره ماهی» را خواند و بعد با آن ها به بحث و گفت‌وگو در مورد اثر ِ تازه‌اش نشست.

گراس ِ معترض

نمی‌شد گراس را که مشهور و محبوب بود و هم‌واره مواضعی قاطع و اتتقادی نسبت به آلمان شرقی داشت، تهدید یا تطمیع کرد. مخالفت‌ ِ او سرسخت و قاطعانه بود. دایم به وجود سانسور در آلمان شرقی معترض بود، از نویسندگان ِ ممنوع‌القلم حرف می‌زد و خواهان ِ آزادی ِ نویسندگان ِ زندانی بود. در سال ۱۹۶۱ در کنگره‌ی نویسندگان رفتار ره‌بران آلمانی شرقی با نویسندگان ِ خودشان را "جنگ" نامید و گفت:«آزادی کلام در غرب در خطر است اما در این‌جا [آلمان شرقی] اساسا چنین چیزی وجود خارجی ندارد. به نویسندگان آزادی کلام بدهید.» نیز از کافکا و موزیل که آثارشان در آلمان شرقی ممنوع بود، نام برد و خواهان انتشار آثار آنان شد.

گراس در برلین شرقی، عکس ِ اشتازی

گراس در طول تمام آن سال‌ها به نویسندگانی که اجازه‌ی انتشار آثارشان در آلمان شرقی را نداشتند، کمک می‌کرد تا آن‌ها را در آلمان غربی منتشر کنند. گاهی دست‌نوشته‌های نویسندگان ِ آلمان شرقی را به غرب قاچاق می‌کرد. چندین بار نویسندگان ِ آلمان شرقی را که به غرب رفته بودند، در خانه‌ی خودش جا داد. دایم نقض حقوق بشر و عدم وجود آزادی‌های اجتماعی در آلمان شرقی را یادآوری می‌کرد و به حضور ارتش شوروی در پراگ معترض بود.

گراس خاری در چشم قدرت‌مدارن ِ آلمان شرقی بود. او همان‌طور که غرب ِ "ارتجاعی" را به شدت مورد انتقاد قرار می‌داد اما شرق نیز از نوک تیز انتقادات او در امان نبود. یکی از مامورین ِ اشتازی در گزارشی می‌نویسد: «گراس در مجموع با نگاه از بالا در مورد مناسبات حاکم سیاسی در دو آلمان حرف زده است. می‌گوید، هر دو رژیم مسایل و مشکلات خودشان را دارند و در عین حال نظام ِ سیاسی آلمان غربی به‌تر از آلمان شرقی است.» بر اساس ِ گزارشات این ماموران معلوم می‌شود گراس "دیدی منفی" نسبت به رژیم آلمان شرقی و سوسیالیسم نوع روسی داشت.

از چشم قدرت‌مندان ِ رژیم آلمان شرقی همه‌ی این‌ فعالیت‌ها و موضع‌گیرهای گراس تنها می‌توانست از یک دشمن سر بزند. پس تحت نظرش گرفتند. از در سال ۱۹۸۰، مگر در مواردی نادر، دیگر به او اجازه‌ی ورود به خاک آلمان شرقی نداند. بیست و پنج سال تمام مانع انتشار آثارش در آلمان شرقی شدند و نمایش‌نامه‌هایش اجازه‌ی اجرا نیافتند. تنها در سال ۱۹۸۷، وقتی زمزمه‌ی اعتراض‌های مردمی در حال بلند شدن بود، گذاشتند برای نخستین بار جلسه‌ی رسمی کتاب‌خوانی برگزار کند. این‌ها بهایی بود که گراس برای فعالیت‌ها و اعتقاداش پرداخت.

گزارش‌ها

ماموران اشتازی مو به مو از اقامت‌ ِ چند ساعته‌ی گراس در برلین شرقی گزارش می‌دادند، از جمله این که «امروز در یکی از کافه‌های میدان الکساندر برلین عرق و قهوه و شیرینی خورده است» یا «لباس گراس و زن‌اش مناسب بوده‌اند.»

برخی از این گزارشات نشان می‌دهد، ماموران چیز زیادی از ادبیات نمی‌دانستند و گاهی نام نویسندگان آلمان غربی و حتا خود ِ آلمان شرقی را غلط می‌نوشتند. برخی از خبرچین‌ها در گزارشات ِ خود دست به خودشیرینی در برابر مافوق می‌زدند و یا تاثیر ِ گراس را ناچیز جلوه می‌داند تا بگویند: «ما از همه چیز خبر داریم و اوضاع کاملا تحت کنترل است.»

ساختمان اشتازی که اکنون به موزه تبدیل شده است

با تمام این احوال اشتازی موفق نشد به درون نشست‌ها نفوذ کند. پای مامورین هیچ وقت به داخل خانه‌هایی که گراس و نویسندگان آلمان شرقی دورهم جمع می‌شدند و دست‌نوشته‌های خود را برای هم می‌خواندند، باز نشد. در این خانه‌ها دست‌گاه‌های شنود هم نبود، اما تمام طرف‌ ِ گفت‌وگوهای رسمی گراس، به مثل اعضای کانون نویسندگان ِ آلمان شرقی، مسئول ِ پن ِ آلمان شرقی و یا مدیران ِ انشتاراتی‌ها مامور اشتازی بودند و از گفت‌وگوها گزارش‌های دقیق و گاه اغراق‌آمیز می‌دادند.

گفتنی است در حالی که جمعیت آلمان شرقی در سال ۱۹۹۰، سال اتحاد دو آلمان، کمی بیش از شانزده میلیون و نیم بوده، اشتازی ۹۱۰۰۰ کارمند رسمی و ۱۷۴۰۰۰ خبرچین غیررسمی داشت.

عکس‌العمل گراس امروز

گراس در طول هفته‌ی گذشته چند گفت‌وگو درباره‌ی این پرونده با رسانه‌های آلمان انجام داده است. دست‌چینی از اظهار نظرهای او را می‌خوانیم: «حدس می‌زدم، مرا زیر نظر دارند، اما نه دیگر از سال ۱۹۶۰-۶۱. باید ممنون اشتازی باشم، چرا که این ۲۰۰۰ صفحه، دست‌کم تا آن‌جایی که به جزییات مربوط می‌شود، کمک فوق‌العاده‌ای برای حافظه‌ است. سال‌ها از دیدن ِ این پرونده‌ها تن زدم چون مستقیما ضرری به من نرسیده بود.

یکی از چیزهایی که غافل‌گیرم کرد این بود که هرمان کانت [دبیر کانون نویسندگان آلمان شرقی] از همان زمان یکی از مامورین اصلی ِ اشتازی بود، یعنی یکی از روشن‌فکران حلقه‌ی نویسندگان از همان اول این کاره بود.

مسئله‌ی ما در آن نشست‌ها بیش‌تر مسایل ادبی و زیباشناسی بود و در گفت‌وگوها فقط به متن‌هایی که خوانده می‌شد، می‌پرداختیم. اشتازی خیال می‌کرد نفوذ زیادی بین نویسندگان ِ آن‌ طرفی دارم. من هرگز نویسنده‌های آلمان شرقی را تشویق یا ترغیب به ترک کشور نکردم.

همیشه به نویسندگان ناراضی گفتم، پیش از آن که به غرب بروید، مسئله را ده بار زیر و رو کنید. شماها این‌جا یک کارکرد دارید، چنین کارکردی را در غرب نخواهید داشت.»

کامران دانشجو، وزیر علوم جمهوری اسلامی، گفته است که برای جایگزینی استادان سکولار دانشگاه‏ها با استادان اسلامی، به ۲۲هزار استاد معتقد به مبانی اسلامی نیاز است و طی فراخوانی، کسانی را که خود را واجد شرایط می‏دانند دعوت به ثبت‏نام کرده است.

دکتر سعید پیوندی استاد دانشگاه درپاریس به زمانه می‌گوید که گزینش استاد از طریق آگهی، امری بی‌سابقه در دنیا و نشانه‌ی بی‌باوری به اعتبار علمی و تجربه عملی استاد و دانشگاه است:

گزینش استاد در ایران مانند همه‏جای دنیا چرخه‏ای مخصوص به خود دارد؛ یعنی فردی که می‏خواهد استاد دانشگاه بشود، باید از یک سری مراحل بگذرد. قاعدتا باید یک سری مدارک داشته باشد و پژوهش‏هایی انجام داده باشد، مطالبی نوشته باشد و بر اساس اعتبار علمی و تجربه‏اش در مراحل مختلف این شغل یعنی استاد‏یاری، دانشیاری و یا استادی استخدام شود.

چنین اعلامی نشان می‏دهد که مسئولین آموزش عالی ایران گویا باور ندارند که این کار فقط در یک محدوده‏ی علمی و از طریق کسب اعتبار عملی انجام شدنی است و اگر چنین کسانی در جامعه‏ی ما وجود داشتند، تا به حال دانشگاه آن‏ها را شناسایی کرده و یا ‏آن‏ها خود را به دانشگاه‏ها شناسانده بودند و نیازی به چنین آگهی‏ای در رسانه‏های جمعی برای جذب استاد وجود نداشت.

من فکر می‏کنم شاید در نگاه مسئولین، اصلا شیوه‏ی جذب استاد و شیوه‏ی ارزش‏یابی علمی استاد تغییر کرده که ما به طور بی‏سابقه‏ای و برای اولین بار، از این طریق عمل می‏کنیم.

کامران دانشجو، وزیر علوم

اساسا حذف استادان سکولار و جایگزینی‏ این همه استاد، با توجه به نیاز مراکز آموزشی کشور، چقدر عملی است؟

مشکلی که از سال‏های پیش با آن روبرو شدیم، این بود که از زمان روی کار آمدن آقای احمدی‏نژاد، میزان پذیرش دانشجو در دانشگاه‏ها به حدود سه برابر افزایش یافته و ما از حدود ۱۶۰-۱۷۰هزار نفر به بیش از ۵۰۰هزار نفر رسیده‏ایم؛ بدون این که کادر علمی دانشگاه‏ها و فضاهای آموزشی به این نسبت افزایش پیدا کنند. یعنی ما افزایش خیلی ناچیزی در کادر علمی و همین‏طور فضاهای موجود دانشگاه‏ها داشتیم.

اتفاق دیگری هم که هم‏زمان در این سال‏ها افتاد، این بود که بخشی از استادان خبره و استادانی که از مقام علمی بالایی برخوردار بودند، به خاطر مخالفت با سیاست‏های رسمی یا اعلام موضع خود در رسانه‏ها، تحت فشار قرار گرفتند و به طور زودرس بازنشسته شدند یا کارشان در دانشگاه محدود شد.

حال باید دید که آیا این اعلان، برای جایگزین کردن آن دسته از استادانی که احتمالا از سوی مسئولین نامطلوب تشخیص داده می‏شوند است و یا برای جبران کمبودهای عظیمی که دانشگاه‏ها با آن روبرو هستند؟ این مساله در گفته‏های وزیر علوم چندان روشن نیست.

از سوی دیگر اگر این گفته‏های آقای دانشجو را در کنار صحبت‏های چند روز پیش ایشان در مورد این که التزام عملی به ولایت فقیه، به عنوان یک اصل خیلی اساسی در کار علمی مطرح است بگذاریم، این موضوع مطرح می‏شود که آیا این اعلان نوعی آمادگی برای این که ساطور تصفیه را بالای سر دانشگاه‏ها بگذاریم است و این‏که هم‏زمان تهدیدی باشد برای استادان موجود یا خیر.

این‏ها مسائلی هستند که با توجه به ضد و نقیض بودن خیلی از موضع‏گیری‏ها و ابهاماتی که در این موضع‏گیری‏ها هست، نمی‏توان در مورد آن‏ها خیلی با صراحت صحبت کرد.

وزیر علوم در عین حال به متونی که در دانشگاه‏ها تدریس می‏شوند اشاره کرده و گفته است، این‏ها متونی هستند که به ویژه در فلسفه و جامعه‏شناسی، دین‏زدایی شده‏اند. جایگزینی مواد درسی در مراکز آموزشی و دانشگاه‏ها تا چه حد عملی است؟

آن‏گونه که اعلام شده است، کمیسیون‏هایی در وزارت علوم، پژوهش‏کده‏ی علوم انسانی و جاهای دیگری تشکیل شده‏اند که به مواد درسی و برنامه‏های درسی رشته‏های علوم انسانی رسیدگی شود و این مواد بازنگری شوند. ولی کم و کیف آن معلوم نیست.

ما یک بار در دوره‏ی انقلاب فرهنگی گذشته این کار را کرده‏ایم. این کمیسیون‏ها تشکیل شده‏اند؛ تصفیه‏ها انجام شده، درس‏ها و کتاب‏ها تغییر کرده‏اند. امروز صحبت از دین‏زدایی از این متون، به نظر من، خیلی بحث‏انگیز است.
یعنی چگونه ممکن است بعد از این همه سال کنترل، نظارت و کاری که به خصوص بعد از انقلاب فرهنگی دوره‏ی اول در دانشگاه‏ها انجام شده، باز دوباره از این صحبت کنیم که علوم انسانی دین‏زدایی شده‏اند.

باید دید منظور از این حرف چیست؟ آیا منظور این است که ما به کلی منابعی که از نظر این‏ها، به هرنوعی با تفکر اسلامی در تناقض و تعارض قرار دارد، می‏خواهیم تسویه‏حساب و مرزبندی کنیم؟ در این صورت می‏توانیم بگوییم در علوم انسانی، دیگر چیز زیادی برای گفتن نمی‏ماند. چرا که آن وقت تدریس رشته‏های علوم انسانی خیلی به طرز کار حوزه‏های علمیه نزدیک می‏شوند؛ یعنی تکرار علوم گذشته و در واقع تدریس علومی که طی قرن‏ها درس داده می‏شوند.

در حالی که این با جوهر علوم انسانی جدید که تفکر انتقادی دارد، دنیا را از نگاه انتقادی می‏بیند و دائم در حال تحول فکری و شناخت‏شناسی و متدولوژی است، در تعارض قرار می‏گیرد.

دکتر سعید پیوندی، پژوهش‌گر بنیاد مطالعات استراتژیک و بین‌المللی فرانسه

پیش از این، برخی سیاست‏های آموزشی در ارتباط با دانشگاه‏ها، از سوی مسئولین مطرح می‏شد که یا پی‏گیری نمی‏شد یا تکذیب می‏شد؛ و یا در عمل فقط جوانبی از آن اجرا می‏شد. یک نمونه‏ی آن محدود کردن سهمیه‏ی دختران در دانشگاه‏ها است. هدف از اعلام این گونه سیاست‏ها و میزان اجرای آن، تابع چه شرایطی است؟

به نظر من، بخشی از سیاست سال‏های گذشته این بوده که از طریق چنین اعلان‏هایی به نوعی به استادهای موجود فشار بیاورند که آن‏ها حساب کار خودشان را داشته باشند و شاید فعالیت خود را محدودتر بکنند. یا به قول این‏ها بیشتر به خط رسمی حکومت نزدیک شوند.

از طرف دیگر، هدف این بوده که افکار عمومی دانشگاه را آزمایش کنند، ببینند این افکار عمومی تا چه حد در برابر پیش‏برد این سیاست‏ها از خود واکنش نشان می‏دهد. هربار که این سیاست‏ها با واکنش خیلی گسترده روبرو شده است، آن‏ها مقداری عقب‏نشینی کرده‏اند. هربار هم که زیاد واکنش نبوده، کارشان را پیش برده‏اند.

در حقیقت، ما وارد نوعی جنگ فرهنگی و علمی با دستگاهی که الان بر سر کار هست و به خصوص گروهی که جدیداً در وزارت علوم روی کار آمده‏اند، شده‏ایم.

این جنگ ابعاد مختلفی دارد و آن‏ها عملا نشان داده‏اند که در هر زمینه‏ای، چه در زمینه‏ی تفکیک جنسیتی، چه محدود کردن سهیمه‏ی دختران و یا حتی جدا کردن ورودی دانشگاه‏ها برای دختر و پسر (الان در دانشگاه شهید بهشتی دارند در ورودی دانشگاه را جدا می‏کنند)، اجرای چنین سیاست‏هایی در تفکر، فرهنگ و ذهنیت‏‏شان وجود دارد؛ منتها اگر بتوانند. یعنی اگر این توانایی را داشته باشند، همه‏ی این سیاست‏ها را اجرایی خواهند کرد.

مثلا در زمینه‏ی تغییر برنامه‏های درسی یا تغییر استادها، اگر توانایی‏ و نیروی جایگزین را داشتند، تا به حال انجام داده بودند. مشکل این است که بخشی از این برنامه‏ها به صورت فشار و تبلیغی مطرح می‏شود و بخشی را هم به صورتی –کم وبیش ناقص- اجرا می‏کنند.

ولی اساس این است که در مجموع، ما در شرایط خیلی بدی در دانشگاه‏ها قرار داریم؛ چه از نظر جذب استاد خوب، چه از نظر کار علمی و چه از نظر پذیرش دانشجو.

امامی کاشانی، امام جمعه موقت تهران امروز در خطبه‌های نماز جمعه گفت «جامعه اسلامی اگر عیبی دارد باید عیب خود را بپوشاند و باز نکند و نگوید.»

به گزارش خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، وی با اشاره به موضوعی در شیعه که «ستر عورت» نامیده می‌شود افزود:
«نگوییم و ننویسیم و کیان کشور را در این دنیا متزلزل نکنیم که این وظیفه ماست.»

محمد امامی کاشانی، نماینده مجلس خبرگان و عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام

سِتر عورت یا پوشاندن شرمگاه، موضوعی است که در قرآن، کتاب دینی مسلمانان در حوزه‌ای غیر سیاسی به آن اشاره شده و در خطبه ۱۳۴ نهج‌البلاغه نیز مطلبی مبنی بر این که «مسلمانان موظفند حوزه دین و عورتشان را حفظ کنند» دیده می‌شود.

امام جمعه موقت تهران با اشاره به این خطبه در نهج‌البلاغه گفت:
«مسلمانان باید هم حوزه دین و به اصطلاح بیضه دین و کیان امت اسلام را حفظ کنند و هم چنین باید عورت دین را حفظ کنند که در جهت اول باید بگویم پیاده‌روی‌هایی مثل ۲۲ بهمن همین اعزاز حوزه است که البته فکر می‌کنند بیرون آمدن و برگشتن قیمت کمی دارد اما قیمت آن کم نیست.»

«حفظ بیضه اسلام» در اصطلاح فقه یکی از قاعده‌های فقهی است به معنای حفظ نظام و حاکمیت اسلامی و جلوگیری از خدشه‌دار شدن آن به دست «دشمنان» آن نظام.

امامی کاشانی در ادامه اظهار داشت که «اگر عیب خود را بگوییم و دشمن بفهمد خیانت کرده‌ایم.»
وی افزود:

«البته نمی‌خواهم بگویم چه کسی حفظ کند و چه کسی آزاد حرف بزند بل‌که همه باید حفظ کنند.»

مسئله سانسور و آزادی بیان در ایران از مسائل پرمناقشه و حاد است و سازمان‌های حقوق بشری بین‌المللی از ایران به عنوان «زندان روزنامه‌نگاران» یاد می‌کنند.

سخنان امام جمعه موقت تهران در حالی بیان می‌شود که بسیاری از مقامات ایران وجود سانسور و ایجاد محدودیت برای رسانه‌ها در این کشور را انکار می‌کنند.

محمود احمدی‌نژاد، پیش از این، میزان آزادی در ایران را «نزدیک به مطلق» دانست و سال گذشته اظهار داشت «افراد نسبت به این دولت تقریباً از آزادی مطلق برخوردارند و هرچه دلشان می‌خواهد، می‌گویند.»

«تغییر برای برابری»، وب‌سایت کمپین یک میلیون امضا برای تغییر قوانین تبعیض‌آمیز برنده اولین جایزه «نت‌شهروند» شد.

این جایزه در آستانه روز جهانی «مبارزه با سانسور بر اینترنت» از سوی گزارشگران بدون مرز و با حمایت شرکت گوگل به این وب‌سایت اهدا شد.

تغییر برای برابری، سه سال پیش هم‌زمان با آغاز به کار کمپین یک میلیون امضا تاسیس شد. این پایگاه اطلاع‌رسانی تا کنون بیش از ۲۰ بار از سوی مقامات قضایی ایران فیلتر شده‌ است.

به گزارش زمانه پروین اردلان در مراسم اهدای این جایزه که در شرکت گوگل برگزار شد، گفت که فیلتر چندین و چندباره سایت تغییر برای برابری، نشان از مقاومتی است که سال‌هاست در جریان است.

وی با بیان اینکه این مقاومت از فضای واقعی وارد فضای مجازی شده، ادامه داد: «در حقیقت جنبش زنان ایران سال‌ها است که مقاومت می‌کند و به همین دلیل است که وقتی وارد فضای سیابری می‌شود سعی می‌کند شیوه دموکراتیک و اققی خود را در این عرصه وارد کند.»

خانم اردلان در گفتگو با رادیو زمانه این جایزه را متعلق به همه زنانی دانست که در این سال‌ها در عرصه واقعی و مجازی فعالیت کرده‌اند و گفت دریافت این جایزه نتیجه تلاش همه زنان ایرانی است.

ژان فرانسوا ژولیارد، دبیر گزارشگران بدون مرز، نیز در این مراسم، گفت: «در ایران اینترنت به شکل گسترده در مبارزه برای دمکراسی نقش ایفا کرده‌ است و بدون حضور نت‌شهروندان شجاع ایرانی، ما از اطلاعات لازم برای درک جهان خود محروم هستیم.»

به گفته وی در پی اعتراضات گسترده ایرانیان به انتخاب مجدد و مناقشه‌آمیز محمود احمدی‌نژاد در انتخابات ریاست جمهوری، بیش از نیمی از تصاویر رویدادهای این مدت، از طریق اینترنت در سراسر جهان پخش شده‌ است.

داوید دورمون، معاون ارشد گوگل نیز حمایت از جایزه نت‌شهروندان گزارشگران بدون مرز و «ارج‌گذاری به شجاعت جمعی» فعالان سایت تغییر برای برابری را فرصتی برای «نشان دادن آنچه که عمیقاً به آن معتقد هستند» دانست.

وی افزود: «آزادی بیان یکی از عوامل بنیادینی است که به فرد قدرت بیشتری می‌دهد. ما در گوگل تلاش می‌کنیم تا بیشترین اطلاعات و بیشترین انتخاب به کاربران در بیشترین کشورها داده شود.»

پروین اردلان، یکی از سردبیران تارنمای تغییر برای برابری، روز بیستم اسفند ماه، این جایزه را در پاریس از ژان ماری کلمبانی، روزنامه‌نگار مشهور فرانسوی دریافت کرد.

وی یکی از پایه‌گذاران مرکز فرهنگی زنان و از اعضای اولیه کمپین یک میلیون امضا است. خانم اردلان به همراه مریم حسین‌خواه، جلوه جواهری و ناهید کشاورز به شش ماه حبس تعلیقی به مدت چهارسال، برای فعالیت در سایت تغییر برای برابری محکوم شده ‌است.

این فعال حقوق زنان، پیش از این نیز سردبیری وب‌سایت تریبون فمنیستی و عضویت در شورای سردبیری نشریه اینترنتی زنستان، ارگان‌های تعطیل ‌شده مرکر فرهنگی زنان را بر عهده داشت.

ایران، در لیست دشمنان اینترنت
سازمان گزارشگران بدون مرز، همچنین در گزارشی که امروز، جمعه منتشر شد ایران را در فهرست «دشمنان اینترنت» اعلام کرد.

این سازمان مدافع آزادی بیان؛ هر سال در روز ۱۲ مارس، روز جهانی مبارزه با سانسور در اینترنت، فهرست کشورهای دشمن اینترنت را منتشر می‌کند.

بنا به این گزارش، ایران پس از کشورهای چین و ویتنام بیشترین آمار بازداشت کاربران اینترنتی را دارد. هم‌اینک ۱۲۰ کاربر اینترنت و وبلاگ‎نویس در سراسر جهان به دلیل فعالیت‎های مجازی خود در زندان هستند.

عربستان سعودی، برمه، کره شمالی، کوبا، مصر، سوریه، تونس، چین، ترکمنستان، ویتنام و ازبکستان از دیگر کشورهایی هستند که در فهرست «دشمنان اینترنت» در سال ۲۰۱۰ قرار دارند.

دراین گزارش نام کشورهایی همچون ترکیه، روسیه، امارات متحده عربی، روسیه سفید و تایلند در فهرست «کشورهای تحت نظارت» دیده می‌شود. گزارشگران بدون مرز می‌گوید که این کشورها محدودیت‌هایی برای سایت‌های اینترنتی برخی گروه‌ها به‌وجود آورده‌اند. از آن جمله فیلتر بودن تارنمای یوتیوب در کشور ترکیه است.

زهرا رهنورد، همسر میرحسین موسوی می‌گوید در چهارشنبه‌سوری یاد نداها، سهراب‌ها، سیدعلی‌ها، اشکان‌ها و روح‌الامینی‌ها و دیگران را گرامی خواهیم داشت و اگر خشونتی در این روز باشد، از سوی «خود حاکمیت» است.

گروهی از مخالفان دولت در ایران اعلام کرده‌اند که در روز چهارشنبه‌سوری، آخرین شب چهارشنبه سال خورشیدی، بار دیگر به خیابان خواهند آمد و اعتراضات خود را به «تقلب» در دهمین انتخابات ریاست جمهوری و سیاست‌های دولت دهم اعلام خواهند کرد.

زهرا رهنورد

خانم رهنورد در گفتگو با تارنمای کلمه، پایگاه اطلاع‌رسانی نزدیک به میرحسین موسوی ساختار ذهنی دولت دهم را «واپس‌گرا و خشونت‌جو» عنوان کرد و گفت: «آن‌ها باید بدانند همیشه نمی‌توانند نظریات ارتجاعی خود را به نام اسلام جا بزنند.»

همسر کاندیدای ریاست‌جمهوری افزود: «این‌ها وابسته به جریانی از گروه فشار سرکوب‌گری هستند که از سال‌ها پیش در زیربخشی از ناخودآگاه جامعه اسلامی اعمال نفوذ می‌کردند، قتل‌های زنجیره‌ای می‌کردند و مخالفان خود را در مجامع کتک می‌زدند تا محیط بسته‌ای به وجود آورند.»

وی بار دیگر دولت محمود احمدی‎نژاد را «نامشروع» خواند و گفت: «در هر حال چون مراحل تنفیذ انجام شده و دولت، خودش، خودش را قبول دارد، باید به وظایفش عمل کند و بیش از این با بی‌اعتنایی به مطالبات زنان، سرکوب زنان، با ارائه لوایح ضد زن، به نام حمایت از خانواده، اما به کام عشرت‌طلبان، در انهدام خانواده و فلاکت زنان و کودکان، مصر نباشد.»

رئیس پیشین دانشگاه الزهرا در رابطه با روند تصویب لایحه حمایت از خانواده در مجلس، گفت: «در مجموع من معتقدم این دولت است که به مجلس فشار می‌آورد تا این لوایح ضد زن را تصویب کند.»

وی پیش از این نیز به مناسبت ۸ مارس، روز جهانی زن طی بیانیه‌ای از لایحه حمایت از خانواده انتقاد کرده بود.
لایحه «حمایت از خانواده» به مردان اجازه می‌دهد در صورت داشتن تمکن مالی و تنها با مجوز دادگاه و بدون ضرورت جلب رضایت همسر اول، ازدواج‌های متعددی داشته باشند.

این استاد دانشگاه، گفت که انقلاب اسلامی ایران یک پروژه «ناتمام» بود که «تکمیل آرمان‌هایش» در جمهوری اسلامی تحقق نیافته‌است. به گفته وی «آزادی، دمکراسی، حقوق زنان و قانون‌گرایی» از جمله مطالباتی است که جنبش سبز در پی تحقق آن است.

زهرا رهنورد با بیان این‌که جنبش سبز باید «آرمان‎های» جنبش زنان را در ادبیات خود لحاظ کند و آن را بخشی از آرمان‎های خود بداند، ادامه داد: «جنبش زنان، در عین وحدت با جنبش سبز، به دلیل ویژگی کثرت‌گرایی، لازم است به طور جداگانه نیز فعال باشد.»

خانم رهنورد از زمان رقابت‌های انتخاباتی در کنار میرحسین موسوی بوده است و در ماه‌های اخیر چندین بار در تجمعات اعتراضی، مورد حمله و ضرب و شتم نیروهای لباس شخصی قرار گرفته است.

سوئد تبعید و کشتار دسته‌جمعی ارامنه ساکن امپراتوری عثمانی در سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۷ را به عنوان «نسل‌کشی» به رسمیت شناخت.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، در پی این تصمیم، وزارت خارجه ترکیه، امروز جمعه، سفیر سوئد را به نشانه اعتراض فراخواند.

پارلمان سوئد روز پنج‌شنبه با وجود مخالفت دولت آن کشور، به لایحه به رسمیت شناختن «نسل‌کشی ارامنه» رأی مثبت داد. دولت سوئد به خاطر پیامدهای سیاسی در روابطش با کشور ترکیه این نظر منفی را ابراز کرده‌بود.

تبعید ارامنه از آناتولی شرقی

در پی این تصمیم پارلمان، ترکیه آن را محکوم کرده و سفر هفته آینده رجب طیب اردوغان، نخست‌وزیر ترکیه به سوئد را نیز لغو کرد.

پیش از سوئد تاکنون ۲۰ کشور دیگر نیز «نسل‌کشی ارامنه» را به رسمیت شناخته‌اند.
مجلس نمایندگان ایالات متحده، پنج‌شنبه گذشته، قطع‌نامه‌ای را که طی آن عنوان نسل‌کشی برای قتل عام ارامنه در جریان جنگ جهانی یکم به رسمیت شناخته می‌شود را تصویب کرد.

دولت ترکیه بلافاصله در واکنش به این قطع‌نامه با محکوم کردن آن، سفیر خود را از واشینگتن فراخواند.

در سال ۲۰۰۶ قانون‌گذاران فرانسوی، پیش‌نویس قانونی را تصویب کردند که نفی کشتار جمعی ارامنه به دست حکومت ترکیه در اوائل قرن بیستم را جرم قلمداد می‌کند. دولت ترکیه و اتحادیه اروپا بلافاصله به تصویب این پیش‌نویس اعتراض کردند.

تبعید و کشتار دسته‌جمعی و سیستماتیک شمار بسیار زیادی از مردم ارمنی ساکن سرزمین‌های تحت کنترل امپراتوری عثمانی که در میان سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۱۷ رخ داد، پیش از ایالات متحده دست کم از سوی ۱۹ کشور دیگر رسماً به عنوان نسل‌کشی به رسمیت شناخته شده‌است.

زرگون کوروتورک، سفیر ترکیه در استکهلم

ارمنستان و ترکیه از زمان جنگ جهانی یکم بر سر ابعاد تاریخی قتل عام بزرگ ارامنه در قلمرو حکومت عثمانی به مناقشه پرداخته‌اند. ارمنیان کشتارهای صورت‌گرفته علیه ارامنه را نسل‌کشی می‌دانند. ترکیه این موضوع را رد می‌کند.

تاریخدانان ارمنی و بسیاری دیگر از تاریخدانان می‌گویند ترکیه عثمانی بیش از یک میلیون و نیم ارمنی را طی سال‌های ۱۹۱۵ تا ۱۹۲۳ به قتل رسانده‌است تا آن‌ها را وادار به ترک شرق آناتولی کند.

در پی حمله انتحاری در شهر لاهور پاکستان امروز جمعه، دست کم ۳۹ تن جان خود را از دست دادند.

به گزارش حبرگزاری «ای‌ان‌پی» هلند در اثر این حمله ده‌ها تن دیگر زخمی شدند. هدف این حمله خودروهای ارتش پاکستان بوده‌است و شماری از نظامیان نیز در میان کشته‌شدگان دیده می‌شوند.

یکی از مقامات پلیس پاکستان از شنیده شدن دو انفجار با فاصله ۱۵ ثانیه خبر می‌دهد و به گفته او در محل حمله، سرهای دو تروریست احتمالی یافته شده‌است.
هنوز هیچ گروهی مسئولیت این حمله را برعهده نگرفته‌است.

روز دوشنبه نیز طی یک حمله انتحاری در لاهور که در شمال شرقی پاکستان قرار دارد ۱۳ تن جان باختند. هدف این حمله یکی از ساختمان‌های پلیس و دستگاه اطلاعاتی پاکستان بود که در آن از افراط‌گرایان مسلمان بازجویی می‌شود.

پیکارجویان شبکه تروریستی القاعده مکرراً در پاکستان دست به حملات مرگبار می‌زنند. دولت پاکستان از هم‌پیمانان ایالات متحده در مبارزه با افراط‌گرایی اسلامی به شمار می‌آید.
رشته بمب‌گذاری‌های این شبکه در پاکستان طی سه سال گذشته بیش از ۳ هزار کشته بر جای گذاشته‌است.

بیشترین ناآرامی‌ها در شمال غرب پاکستان و در نزدیکی مرز با افغانستان جریان دارد. ارتش پاکستان در این منطقه در حال مبارزه با گروه طالبان است.

هم‌زمان با مراسم افتتاحیه جشنواره فیلم مستند «یک دنیا»، شب گذشته (چهارشنبه شب) جایزه حقوق بشری «هومو هومینی» سال ۲۰۰۹ در پراگ، پایتخت جمهوری چک، به آقایان عبدالله مومنی و مجید توکلی، دو فعال جنبش دانشجویی ایران و به شکل نمادین به جنبش دانشجویی ایران اهداء شد.

در مراسم اهدای این جایزه که در کلیسای تاریخی و مشهور «پراژزسکا کریژوواتکای پراگ» برپا شده بود، ابتدا مارک اسکوبودا مدیر بخش دموکراسی و حقوق بشر سازمان «پیپل این نید» به بیان هدف این سازمان از انتخاب این دو فعال دانشجویی ایرانی برای دریافت این جایزه پرداخت.

در ادامه مراسم آقای سیمون پانک مدیر سازمان غیردولتی «پیپل این نید» که خود در دوران دانشجویی از رهبران جنبش دانشجویی جمهوری چک بوده طی سخنان کوتاهی از تلاش‌های خستگی‌ناپذیر کوشندگان راه دموکراسی و حقوق بشر در ایران به‌ویژه در ماه‌های اخیر حمایت و تقدیر کرد. ایشان افزود که اختصاص جایزه هومو هومینی به آقایان عبدالله مؤمنی و مجید توکلی به دلیل اهمیت فوق‌العاده جنبش اعتراضی مسالمت‌آمیز مردم ایران در جمهوری چک و به‌طور کلی افکارعمومی جهانیان است.

آن‌گاه سناتور «یارومیر شتیتنا» که اندکی پیش از پیروزی انقلاب بهمن ۵۷ مدتی در ایران به ‌سر برده و شاهد مبارزات مردم ایران در ۳۱ سال قبل برای دست‌یابی به دموکراسی بوده به تحسین تلاش‌های جنبش دانشجویی، جنبش زنان و سایر فعالان سیاسی و مدنی برای مبارزه با استبداد و دیکتاتوری در ایران پرداخت.

وی گفت: «من شخصا شاهد بودم که مردم در ۳۱ سال قبل چگونه شب‌ها بر روی بام‌ها الله‌اکبر می‌گفتند و روزها به خیابان‌ها می‌ریختند و علیه استبداد شاه شعار می‌دادند. به همین دلیل شاه خود شخصا سوار بر هلی‌کوپتر شد و این امواج خروشان مردم معترض را دید و کمی بعد ایران را برای همیشه ترک کرد اما حاکمان ایران با نادیده‌گرفتن معترضان هر روز سرکوب و خشونت را بیشتر می‌کنند و گویی نمی‌خواهند بخش اعظم مردم معترض ایران را ببیند.

سپس خانم گلناز اسفندیاری، روزنامه‌نگار ایرانی شاغل در رادیو اروپای آزاد به قرائت پیام خانواده آقای مجید توکلی پرداخت و آن‌گاه جایزه هومو هومینی توسط سناتور یارومیر شتیتنا به سراج‌الدین میردامادی روزنامه‌نگار ایرانی مقیم پاریس و از فعالان جنبش دانشجویی در سالهای ۱۳۷۵ تا ۱۳۷۸ به نمایندگی از آقایان مؤمنی و توکلی تقدیم شد.

میردامادی پس از دریافت جایزه در سخنان کوتاهی به تشریح مبارزات مسالمت‌آمیز مردم ایران به‌ویژه فعالان جنبش دانشجویی برای تحقق دموکراسی و حقوق بشر در چارچوب قانون اساسی جمهوری اسلامی پرداخت و افزود: «مردم پس از تقلب بزرگ انتخاباتی و کودتای حاکمیت علیه منتخب واقعی ایشان، ابتدا فقط مطالبه رأی به تاراج رفته خود را کردند اما متأسفانه پاسخ حاکمیت بسیار خشن و سرکوب‌گرانه بود.

به همین دلیل در ادامه جنبش مطالبات عمده‌تری به خواسته‌های اولیه مردم افزوده شد. جنبش علی‌رغم فشارهای زیاد و کشتار و شکنجه و ارعاب از پیگیری خواسته‌های به‌حق خود دست برنداشته در نتیجه جنبش مردم ایران تا دستیابی به اهداف مشروع، مدنی و مسالمت‌آمیز خود همچنان زنده و پابرجا است.

پس از اهدای جوایز، مدیر سازمان «پیپیل این نید»، سناتور یارومیر شتیتنا، مارک اسکوبودا و مجری مراسم که یکی از هنرپیشگان مشهور سینمای جمهوری چک بود با به سر کردن روسری یاد مجید توکلی را زنده نگه داشتند و توطئه رسانه‌های جمهوری اسلامی برای تخریب شخصیت او را به سخره گرفتند.

در انتهای مراسم نیز «کامبیز توانا» تنبور نواخت و میترا حمدی به قرائت اشعار مولانا پرداخت. هم‌زمان نماهنگی توسط خانم هانه کولهانکووا و همکارش برای پاس‌داشت ندا آقا سلطان و سایر شهدای جنبش سبز به اجرا در آمد.

عکس‌ها از زمانه

لازم به ذکر است که هزینه‌های این جشنواره و مراسم اهدای جایزه هومو هومینی توسط دانشگاه اقتصاد پراگ پرداخت شده بود که در ابتدای مراسم رئیس این دانشگاه از فعالیت‌های آموزشی و حقوق بشری این دانشگاه در آسیا و افریقا گزارشی ارائه نمود.

گیزموندا و گیزکاردو، اولین نسل عشاق دوره رنسانس بودند که بدون کمترین شرم و در کمال قدرت و منطق، جان خود را فدای عشق به یکدیگر کردند.

«بوکاچیو»، نزدیک به هفتصد سال پیش در اواسط قرن چهارده میلادی و در بدو زمزمه‌های انسان‌گرایانه‌ی رنسانس، مجموعه‌ایی از صد قصه را در کتابی تحت عنوان «سفرنامه ده روزه» به رشته‌ی تحریر در آورد.

«سفرنامه ده روزه» نوشته‌ی بوکاچیو

ده عضو یک کاخ ارباب‌نشین برای فرار از طاعون سیاه، درون کلیسای «سانتا ماریا نوولا» تصمیم به ترک و فرار از شهر فلورانس می‌گیرند. از همان زمان به بعد رمان‌های کوتاه ایتالیایی با اسم کلیسای فوق، عجین می‌گردد و نوولا و از دل آن، نوول وارد عرصه ادبیات غرب می‌شود.

فرار اشرافزاده‌های جوان به ییلاقی در بیرون از فلورانس ده روز به طول می‌انجامد. بوکاچیو صد قصه کوتاه را به بهانه سرگرم‌کردن و گذراندن وقت، از زبان قهرمانان «سفرنامه ده روزه» که از هفت زن و سه مرد تشکیل می‌شد روایت می‌کند.

تاکید بر تجربیات شخصی، لذت‌بردن از زندگی زمینی، مطرح‌کردن مسائل و دغدغه‌های عشقی و جنسی از یک سو و به کارگیری تعمدی رندانه برای به سخره‌گرفتن مذهب و کشیشان شارلاتان از سوی دیگر در «سفرنامه ده روزه» به نمادهای به رسمیت شناخته‌ی تفکرات رنسانس تبدیل می‌گردد.

بوکوچیو از اولین نویسندگان غربی بود که در اواخر قرون وسطی نه تنها اکثریت راویان قصه‌هایش را از بین زنان انتخاب کرد بلکه موضوعات و مشکلات و سنت‌های ضدزن قرن چهارده میلادی را نیز زیر سئوال برد.

در چهارمین روز سفر، سرنوشت تراژیک ولی قهرمانانه‌ی اولین عشاق خلق‌شده در دل بورژوازی نوپای غرب، در اولین قصه از ده قصه‌ی روز، توسط یکی از زنان اشرافزاده به نام «فیامتا» روایت می‌گردد.

اشرافزاده‌ی زیبا «گیزموندا» به دستور پدر به عقد یک نجیب‌زاده‌ی پیر در می‌آید و بعد از مدتی بسیار کوتاه، بعد از مرگ همسر پیرش، دوباره به دربار پدرش بر می‌گردد. گیزموندا با درایت و هوشیاری کامل تصمیم می‌گیرد تا از میان درباریان ملازم پدرش، شخصی را برای معشوقه‌گی برگزیند.

گیزموندا با کنترل و ابتکار شخصی‌اش و در خفای کامل، از میان درباریان به جوان از هر جهت کاملی به نام «گیزکاردو» دل می‌بندد. در روزها و هفته‌های آتی با نگاه و حرکات، عشق و علاقه‌ی هرلحظه بیشتر شونده‌اش را به اطلاع گیزکاردو می‌رساند.

گیزکاردوی باهوش و باکفایت نیز مهر گیزموندا را بر دل خویش می‌پذیرد. گیزموندا از آن پس نیز سکان عشق را برعهده دارد. این گیزموندا است که برای اولین‌بار از طریق نامه‌ای پنهانی رسما عشق خود را به مرد جوان ابراز می‌کند. این اوست که در درون کاخ اربابی به وجود دری مخفی و مسیری مخفی واقف می‌گردد. راه سری که او را قادر می‌سازد تا گیزکاردو را از آن طریق به اتاق خواب خود بکشاند.

این گیزموندا است که از میان آن‌همه نجیب‌زاده ثروتمند در دربار پدر، برعکس ارزش‌های اشرافی زمانه، دل به درباری بی‌ریشه و نسبی می‌بندد که از قضا از نظر هوش، سرآمد همه‌ی درباریان است. دوره‌ی بسیار دلپذیر عشق و لذت‌بخشی دو معشوق به همدیگر و جزئیات ارائه‌شده در داستان در نوع و دوره‌ی خود بی‌نظیر است.

تراژدی عشق انسان‌گرایانه‌ی آن‌ها با حضور نابهنگام پدر در اتاق خواب گیزموندا عمر کوتاه‌مدت به خود می‌گیرد. پدر، پس از دیدن دخترش و هم‌بستر او گیزکاردو، بدون سر و صدا اتاق را ترک می‌کند. پدر در خشمی بی‌کران در اولین فرصت دستور بازداشت معشوقه‌ی دخترش را می‌دهد.

از این به بعد، برعکس همه‌ی داستان‌های متداول که حتی در دوران معاصر نیز شاهد تکرار آن هستیم، دو معشوق با درایت و شجاعت کامل از عشق‌شان دفاع می‌کنند. گیزکاردو در دکلمه‌ای کوتاه در برابر پرخاش و تهدید پدر گیزموندا از عشق واقعی خود دفاع می‌کند و باکی نیز ندارد که به خاطر و در راه عشقش جان ببازد. او در جواب تهدیدهای اربابش می‌گوید: «عشق از هر دوی ما قدرتمندتر است» ( «سفر نامه ده روزه»، روز چهارم، داستان اول).

مهم‌ترین بخش داستان، دیالوگ بلند و مملو از منطق و استدلال گیزموندا است که در برابر پدر از حق خود به عنوان یک انسان دفاع می‌کند. او با تمام قدرت اعلام می‌کند که چون مثل هر انسان دیگر از جسم و روح زمینی ساخته شده است و نیازمند لذتی است که متعلق به هر جوانی است، پس او نیز در جستجوی راهی سالم ومحترمانه و ضرورتا مخفیانه بوده است تا با کمترین اشتباه به مقاصد خود برسد. گیزموندا حتی از انتخاب معشوق خود نیز دفاع می‌کند:

«پدر، کافی است نگاهی به درباریان خود بیندازی و ببینی که هرچند از نظر نسبت اشرافیت، گیزکاردو از اصالت و ثروت کمتری برخوردار است ولی شخصیت و تواضع و صحت نفس او سرآمد درباریان تو است. من نه معذرت می‌خواهم و نه طلب بخشش. من عاشق گیزکاردو هستم و حتی مرگ من نیز، مرا از عشقم دور نخواهد کرد.» («سفرنامه ده روزه» روز چهارم، داستان اول).

پدر از هر طرف مانده و حقیر شده، فروکشی خشمش را در کشتن گیزکاردو می‌یابد و با سنگدلی تمام دستور بیرون‌کشیدن قلب جوان را می‌دهد. بعد از آن به فرمان او قلب جوان عاشق را در ظرفی زیبا به عنوان هدیه به اتاق دخترش می‌فرستند و ... .

گیزموندا با خوردن سمی از پیش تهیه‌شده بدون آه و ناله و فقط به نیت سهیم‌شدن و در کنار قلب معشوق‌ بودن آنرا اشگ‌باران می‌کند و در درون بستر خویش در کنار قلب معشوق جان می‌دهد.

۴ - اسیدپاشی بر روی زنان: شجونی یکی دیگر از آخوندهای درباری است. او را به سیمای جمهوری اسلامی (ولی فقیه) آوردند تا به مدعای فقدان دلائل عقلی برای اثبات صدق وجود امام زمان، پاسخ گوید. پاسخ‌های او، تنهایی آیت‌الله خامنه‌ای را بخوبی نشان می‌دهد. می‌گوید:

«الان تو این نظام جمهوری ما بدترین و تلخ‌ترین حرف‌ها این است که یه چهار- پنج نفر که از این مملکت خوردند، بردند، از این نظام استفاده کردند، رفتند لندن نشستند اتاق فکر درست کردند، این رئیس اون که اینجاها هست، این اگه ایران بیاد، باید تیرباران بشه، باید اعدام بشه، برای این که یه زن شوهردار را بدون این که بفرسته دادگاه، دادگاه خانواده، خودش زن شوهردار طلاق داده، بعد خودش هم گرفته، می‌بینه جرأت نمی‌کنند بیایند، ببین این پرت و پلاهایی که آقای، اصلاح‌طلب‌ها گفتند، اینا چی یو می‌خواهند اصلاح کنند؟ آغاجری چه قدر کفریات گفت تو همدان؟ کدیور چه قدر کفریات گفت؟ سروش می‌گه دوازده قرن که مردم نماز جمعه نخواندند، حالا احکام اسلام پیاده نشه، ... ما داریم امام را فراموش می‌کنیم، یادمان نره، داستان اوشین بود، یک نفر به حضرت زهرا اهانت کرده بود، امام فرمود: اینها کی‌اند؟ اینها باید اعدام بشوند. چرا شهید نواب صفوی می‌یاید کسروی را اعدام می‌کنه؟ کسروی را اعدام انقلابی می‌کنه؟ یک هزارم اکبر گنجی اون حرف نزده بود. اصلاح‌طلب‌ها باید کلاه‌شان را یه ذره بگذارند بالاتر. ببینند چه تربیت کردند؟ چه کسانی را تحویل جامعه دادند؟ برند با BBC صحبت کنه: «بله، قرآن که کلام خدا نیست، بعد هم امام زمان دروغه، نیست، وجود نداره». بابا کتاب‌هایی که درباره‌ی امام زمان نوشته‌اند، تریلی نمی‌توانه راه ببره. اینا کی‌اند؟ یک بار می‌گفتند عبور از فلان کس، حالا عبور از اسلام، عبور از علی، عبور از امام حسین، عبور از عاشورا ... چه کار کنم؟ برم بگم امام زمان دروغه؟ این پسره‌ای که با BBC صحبت کرده گفته امام زمان دروغه، یه وقتی همین احمق، شلوار لی جوان‌ها را اشکال می‌کرد. یه ذره زلف دخترا را اشکال می‌کرد، آب می‌ریخت، اسید می‌ریخت، آب می‌پاچید»¹.

شجونی با کدام دلائل عقلی صدق وجود امام زمان را اثبات کرد؟ با ذکر دو دلیل. دلیل اول: تریلی هم نمی‌تواند آن دلائل را حمل کند. دلیل دوم: گنجی بر روی دختران اسید می‌پاشیده است. پس وجود امام زمان اثبات شد.

این تمام حاصل قرن‌ها سهم امام خوردن است. اما پس از انقلاب، فقها که قدرت و ثروت را یکجا در اختیار گرفتند، توقع این بود که دستاوردهای الهیاتی بیشتری داشته باشند، نه آن که با راحتی تمام از طریق اهانت و بهتان و دروغ به مسائل الهیاتی پاسخ گویند.

۵ - لات و چاقوکش سر خیابان‌ها: فردای روزی که سخنان بالا از سوی شجونی در سیمای جمهوری اسلامی پخش شد، نوبت به رحیم‌پور ازغدی رسید تا دلائل جدیدی در دفاع از امام زمان و اسلام ارائه کند. او گفت:

«هجده سال بود این حرف‌ها رو می‌زدند. من یادمه یک وقتی تو دهه‌ی هفتاد، همین گنجی اومد پیش من. یه وقت توی نمایشگاه کتاب دیدمش این تو غرفه‌ی سروش نشسته بود. مسئول کارهای او بود. همون موقع یه دو ساعت نشست حرف‌زدن، ادبیات مذهبی به کار می‌برد اون موقع هنوز اینا. ولی وقتی که یه کم صحبت کرد، من همون موقع بهش هم گفتم، گفتم مشکل تو و این رئیست و اینها، مشکل‌تون سیاسی نیست. شما با اصل نبوت مشکل دارید. اونو درستش کن. اونو برو درستش کن. خود همین سروش در سال، پایان همین دهه‌ی شصت، سال‌های ۶۸ و ۶۹ ما قم بودیم، جلسات هفتگی می‌اومد اونجا، ما جلسات هفتگی داشتیم. تو همون جلسات، صریح، بعد از جلسه عمومی، سر ناهار که مثلاً یه جمع کوچک‌تر چهار پنج نفری می‌نشستند و اینا، همین حرف‌ها رو صریح می‌زد اونجا، منتها با خنده و شوخی، اونا از اول قبول نداشتند. منتها پیچیده، گام به گام عمل کردند. این مهاجرانی که الان شما می‌بینید این کارها رو می‌کنه، پای چیز، از بهایی‌ها دفاع می‌کنه، عین این کارها رو اینها قبلاً کردند. یک مقداری شفاف شده‌اند و بعد هم عرض کنم، پلیدی پیش نمی‌آید خود به خود، آدم با اختیار خودش پلید می‌شه، انسان فاعل مختاره، ولی من خودم شخصاً از این شفافیت باید استقبال کرد، اون نفاق دهه‌ی پنجاه شد افشای دهه‌ی پنجاه و چهار، بعدش هم انشاء‌الله همین طور می‌شه. آمد توی بی.بی.سی علیه مهدویت و قرآن و اینها حرف زد، این حرف‌ها دعوای با رهبری و ولایت فقیه و اینها نیستش، قرآن کتاب خدا نیست، ساخته‌ی بشر است، کلام خود پیغمبره، همین حرفی که هم سروش زد، هم مجتهد شبستری یه جور زده، هم اون ملکیان یه جور گفته، منتها این گنجی لات چاروادار چاقوکش سر خیابونه، میاد صریح می‌گه. خب بقیه‌شون همین‌ها رو گفتند قبلاً. پیچیده‌تر می‌گن. یعنی چی؟ یعنی این نبوت دروغه، خب این که حرف تازه و مدرنی نیست مردک، این از همون هزارو چهار صد سال پیش، هزاران سال پیش، خط مقابل انبیا همین‌ها رو می‌گفتند. کجاش اینها مدرنه؟ تکذیب انبیاء کجاش مدرنه؟ که وحی و نبوت دروغه؟ یا خدا به عنوان حاکم و خالق جهان، و این که فرستادگان و رسولانی داره، بهشت و جهنم، امر و نهی الهی، این که جبهه‌ی حق و باطل داریم، ایمان و کفر داریم، دوست و دشمنان خدا هستند، برگزیده‌گان مقرب خدا هستند، این خدای فقیهان مسلمان است. اینها خدای فقیهانه یا خدای قرآنه؟ اصل قرآن رو که شما نبوت نمی‌دونید، معلومه که اینها رو هم قبول ندارید، اینها فروعه شه، شما اصل شو قبول نداشتید، بالاخره مهدویت رو قرن چهار و پنج ساختند، یا از قبل از اسلام هم بوده؟ همین که چون از قبل از اسلام هم بوده، این اصل وعده‌ای بود که خدا و انبیأ همه داده بودند، اتفاقاً بهترین دلیل که اینها رو شیعه نساخته همینه که در متون اصلی مسیحی و یهودی، وعده‌ی حضرت داده شده بود، چطور قرن چهار و پنج اینها ساخته شده؟ شیعه یک دلیل در این چهارده قرن بر وجود امام زمان اقامه نکرده، اینو جز یه آدم پست لئیم، یا یه آدمی که یک صفحه کتاب نخونده این حرف رو می‌زنه؟ به قول، دیشب داشت تو تلویزیون صحبت می‌کرد، خیلی خوشم می‌یاد از این شیخ [شجونی]، واقعاً گفت: مردک یک تریلی بزرگ نمی‌تونه کتاب‌هایی رو که راجع به اسناد مهدویت بوده، تریلی نمی‌تونه بکشه، چطور این حرف‌ها رو می‌زنی؟ اسلام فقیهان می‌گه شریعت رو باید اجرأ کرد، این مال اسلام فقیهان بنیادگراست. این اسلام فقهاست یا احکام شرع مربوط به قرآنه»².

این استاد محترم که با حکم آیت‌الله علی خامنه‌ای به عضویت شورای عالی انقلاب فرهنگی درآمده ، و سال‌هاست که هر هفته در پربیننده‌ترین ساعات، یک ساعت از شبکه‌ی اول سیمای جمهوری اسلامی در حال اسلام‌سازی و موجه‌سازی حکومت خودکامه‌ی سلطان است، با لات و چاقوکش، مردک، آدم پست لئیم خواندن طالب دلائل اثبات صدق باورهای دینی، مسائل نظری- الهیاتی را حل می‌کند.

اینها بهترین نسلی هستند که سلطان تربیت کرده و به دنبال آن است که کل دانشگاه‌ها را به زیر سیطره‌ی آنها در آورد. کتاب مدارا و مدیریت عبدالکریم سروش را یک سال در وزارت ارشاد نگاه داشتند و در نهایت مسئول قتل عام کتاب‌ها به صراحت گفت: فقط یک راه برای انتشار کتاب وجود دارد، رحیم پور ازغدی مقاله‌ای مبسوط در رد نظرات سروش نوشته است، آن نقد را باید در کتاب اضافه کنید.

«آقا» به رحیم‌پور ازغدی عنایت ویژه داشتند و دارند. برای این که او یکی از «ایدئولوگ‌های سلطانی» است.

۶ – پونز زن بر پیشانی دختران: سپس نوبت حسین شریعتمداری، تک‌تیرانداز خط مقدم سلطان، فرا رسید که در یک سخنرانی گفت:

«وی به انکار وجود مبارک حضرت صاحب الزمان از سوی اکبر گنجی اشاره کرده و گفت؛ او بسیار حقیرتر از آن است که چنین سخنانی بر زبان آورد. اظهارات وی برنامه‌ای از قبل دیکته شده است. آیا نمی‌بینید که سران فتنه حاضر به محکوم‌کردن او نیستند؟! وی گفت؛ اکبر گنجی به جرم آن که در اوایل دهه هفتاد در پوشش اعتراض علیه بدحجابی به پیشانی یک دختر بدحجاب پونز زده بود تا این اقدام ناجوانمردانه را به حساب نظام بگذارد، از جمع نیروهای بسیجی طرد شده بود»³.

باید خدا را شاکر بود که بالاخره دستگاه اطلاعاتی- امنیتی سلطان به این نتیجه رسیده است که پونز زدن به سر و صورت زنان کار زشت و نکوهیده‌ای است و این عمل آن قدر بد و نارواست که برای تخریب چهره‌ی مخالفانشان باید آنان را به چنین اکاذیبی متهم کنند. حسین شریعتمداری هم مسأله ی فقدان دلیل، و دفاع عقلانی از باورهای دینی، را با به عضویت درآوردن طالب دلیل در بسیج، و پونز زدن به پیشانی دختران در اوائل دهه‌ی هفتاد حل می‌کند.

مقدمه‌ی اول: گنجی در اوائل دهه‌ی هفتاد عضو بسیج بود. مقدمه‌ی دوم: گنجی در زمان عضویت در بسیج به پیشانی یک دختر پونز زده بود. نتیجه: پس امام زمان وجود دارد.

در سه دهه‌ی گذشته جنایات بسیاری صورت گرفته است که باید در دادگاه‌های بی‌طرفانه، منصفانه، علنی، با حضور هیأت منصفه به آنها رسیدگی شود. چه کسانی در این مدت در زندان‌ها شکنجه شده‌اند؟ چه تعداد دختر نوجوان در دهه‌ی شصت اعدام گردیدند؟ چه تعداد از مخالفان در داخل و خارج ترور شدند؟ چه کسانی می‌خواستند اتوبوس حامل نویسندگان را به دره بیاندازند؟ چه کسانی فرج سرکوهی را ربودند و مصاحبه‌های جعلی با او ترتیب دادند؟ چه گروهی در خیابان‌ها به زنانی که حجاب رسمی جمهوری اسلامی را رعایت نمی‌کردند حمله‌ور می‌شدند؟ چه کسانی در چند سال اخیر به طور رسمی در خیابان‌ها با زنانی که حجاب رسمی را رعایت نمی‌کنند، برخورد کرده و آنان را زندانی می‌کنند؟ چه کسانی پشت اعدام چند هزار زندانی سیاسی در تابستان ۱۳۶۷ قرار داشتند؟ آری باید به همه‌ی اینها و صدها رویداد دیگر رسیدگی شود. اما در شرایط کنونی امکان این امر فراهم نیست. برای این که:

قاتلان سرور شدستند و ز بیم
عاقلان سرها کشیده در گلیم⁴.

۷ - به خاک مالیدن پوزه‌ی استکبار: حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات، گفته است:

«طبق اسناد به دست آمده از فتنه‌گران مشخص شد که حرکت آنان از ۲۰ سال قبل آغاز شده است. اسناد که منتسب به سران فتنه و تشکیلات و احزاب مرتبط با آن‌هاست این موضوع را روشن می‌‌کند. آن‌چه به دست آمده مشخص می‌‌کند از همان اول حرکت یک مرکزیتی از بیرون نظام این مجموعه را مدیریت و هدایت می‌‌کند که بسیار قابل توجه است. ... مجموعه‌ای که کارشان ایده و نظریه‌‌پردازی برای سران فتنه است افرادی حضور دارند که در خارج از کشور هستند. اعلام برائت از اکبر گنجی کار ساده‌ای است اما سران فتنه این کار را نمی‌‌کنند. ... ۲۲بهمن روز جمع کردن اساس فتنه‌گران است و این راهپیمایی باید فصل‌الخطابی برای همه باشد و مردم می‌‌آیند تا پوزه استکبار به خاک مالیده شود»⁵.

تبدیل تهران به پادگان نظامی در ۲۲بهمن، چه چیزی را اثبات کرد؟ اگر همه‌ی مردم با شما هستند، چرا سخنان چند روشنفکر لرزه به اندام نظام انداخته است؟ چرا به موسوی و کروبی اجازه‌ی یک تجمع مسالمت‌آمیز را نمی‌دهید؟ چرا ده‌ها مدافع حقوق بشر و دموکراسی و آزادی را زندانی کرده‌اید؟ اگر این مدعیات ضعیف و بلادلیل است، چرا اجازه‌ی انتشار به آنها نمی‌دهید؟ چرا اینترنت را هم فیلتر کرده‌اید؟

۸ - دوستان پلید سران فتنه: صفار هرندی، وزیر ارشاد اولین کابینه‌ی احمدی نژاد، گفته است:

«سروش گفت قرآن ساخته شده توسط پیامبر است بنابراین قرآن زمینی است در مقابل این سخن سروش کدام یک از آقایان دهان باز کردند و سروش و امثال او بودند که با مقدس‌زدایی از قرآن، اسباب این را فراهم کردند که قرآن را در خیابان در آتش بیاندازند و آن جا کروبی، خاتمی و موسوی چه کردند در حالی که کروبی افتخار می‌‌کرد سروش در تیم انتخاباتی او قرار دارد. مجمع روحانیون مبارز تکلیف خود را با این شرکا معلوم کند. جایی را نشان دهید که مجمع روحانیون علیه اکبر گنجی به خاطر اهانت به ساحت امام زمان اظهار برائت کرده و حتی زمانی که اکبر گنجی را به زندان‌انداختند آنها اطلاعیه داده و نظام را متهم به سخت‌گیری و خشونت کردند و یا آقای کدیور که گفت امام مردم را فریب داده است و یا ولایت فقیه ضد دموکراسی است و آقایان کجا از این دوستان پلید خود اظهار برائت کردند»⁶.

این تازه سخنان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی سلطان است، وای به حال دیگران.

۹ – پروژه‌ی بی‌اعتقادکردن مردم: غلام‌علی حداد عادل گفته است:

«آنها می‌خواهند مردم را نسبت به دین، قرآن، پیامبر و ائمه اطهار بی‌اعتقاد و بدبین کنند و دراین راستا، طی سال‌های گذشته تلاش گسترده‌ای را انجام داده‌اند. آنها با سخنرانی، مقالات، نظریه‌پردازی ، ترجمه کتاب‌ها، فیلم و برنامه‌های مختلف تلاش دارند به باورها و اعتقادت دینی مردم خدشه وارد کنند و آخرین نمونه‌ی آن را در مصاحبه‌ی فردی با شبکه‌ی BBC که از سیمای جمهوری اسلامی نیز پخش شد ملاحظه کردیم»⁷.

۱۰ - نماز خوان‌ها و روزه‌گیران معتقد به اعلامیه‌ی حقوق بشر: جوانی رئیس اداره‌ی سیاسی سپاه پاسداران گفته است:

«این افراد [بیانیه‌ی پنج نفر] مطرح کردند که ما در اینجا (خارج از کشور) راحت‌تر می‌توانیم حرف بزنیم و خود را به ابوذر و موسوی را به علی تشبیه کردند. یکی از این افراد دکتر سروش است که آمریکایی‌ها به او پول می‌دهند تا افکار او را ترویج کنند، زیرا حرف او این است که قرآن کلام خدا نیست و قابل نقد است که این تفکر در راستای اهداف دشمنان برای ضربه به اعتقادات مسلمانان است. عبدالعلی بازرگان و اکبر گنجی دو تن دیگر از این افراد هستند که یکی فرزند مهندس بازرگانی است که به جدایی دین از سیاست اعتقاد داشت و دیگری در BBC فارسی حاضر می‌شود و به اندیشه مهدویت حمله کرده و می‌گوید امام زمان وجود ندارد. عطاالله مهاجرانی که وزیر ارشاد در دولت اصلاحات بود و محسن کدیور که معتقد است تفکر امام در برابر جنبش سبز است دیگر افراد این گروه پنج نفره هستند. اینان نماز می‌خوانند و روزه هم می‌گیرند ولی می‌گویند اسلام را باید به گونه‌ای فهمید که با اعلامیه حقوق بشر هم همخوانی داشته باشد در حالی که امام خمینی مطرح می‌‌کنند، ببینید، رسول الله، امیرالمومنین، امام صادق و امام باقر چه می‌گویند»⁸.

از نظر ارتش جنگ نرم و براندازی نرم، نمازخوانی و روزه‌گرفتن با اعلامیه‌ی جهانی حقوق بشر تعارض دارد. اگر اسلام بنیادگرایانه ملاک باشد، اسلام و حقوق بشر تعارض دارند. اما نوگرایان مسلمان، به دنبال قرائتی سازگار با دموکراسی و حقوق بشر هستند.

۱۱ - نتیجه: دفاع ایدئولوگ‌های درباری از اسلام چیزی جز دروغ و اهانت و بهتان نیست. اینها که جز زندان و شکنجه و اعدام، زبان دیگری نمی‌دانند، الهیات سلطانی‌ای مطابق با شیوه‌های زمامداری پادشاهان مطلقه برساخته‌اند. نباید فریب این مدعای کاذب را خورد که خداوند دستور داده است تا فقیهان بر مردم حکومت کنند (شیعیان حدود ۲۰۰ میلیون نفر از ساکنان چند میلیاردی کره‌ی زمین را تشکیل می‌دهند. آیا خداوند به هیچ وجه نگران آن چند میلیارد نفر نیست که از اجرای احکام فقهی محروم هستند؟ آیا خداوند چند میلیارد ساکن محروم از ولایت فقیه و اسلام فقاهتی را در آتش جهنم می‌سوزاند؟ ما که مسلمان و شیعه هستیم و طبعاً از راه یافتگانیم. باید خداوند راهی برای مشرکان ژاپن و چین بیابد تا آنان هم از ولایت مطلقه‌ی فقیه محروم نباشند)، اتفاقی که افتاده، کاملاً معکوس است.

یعنی اینان «نظام الهیاتی»ای ساخته‌اند که موجه‌ساز سلطه و سرکوب است. نباید گمان کرد که خدای قادر مطلق، عالم مطلق و خیر محض آیت‌الله علی خامنه‌ای را بر مردم مظلوم ایران حاکم کرده است. این مدعا سراسر کاذب و ناموجه است.

«الهیات سیاسی» برساخته شده به وسیله‌ی فقیهان اگر تا نهایت منطقی‌اش دنبال شود، چنین نتایج نادرستی به بار خواهد آورد: قطع دست و پا، سنگسار، تازیانه، پرتاب از کوه و مهم‌تر از همه؛ ترور مخالفان. باور نمی‌کنید، به سخنان صریح آیت‌الله علی خامنه‌ای بنگرید که برای موجه‌سازی ترور مخالفان، چه بر سر پیامبر گرامی اسلام می‌آورد. وی در نماز جمعه ۲۶ فروردین ۱۳۷۹ خطاب به همه گفت:

«خشونت یعنى چه؟ ... پیامبر عدّه‌اى را به نام ذکر کرد و گفت هر کجا اینها را یافتید، بکشید! در میان آنها، چهار نفر زن و چهار نفر مرد بودند. این‌ جا خشونت لازم بود ... آن روزى که پیامبر دستور داد آن افراد را ترور کنند، درِ گوش کسى نگفت. علناً گفت هر کس هند را پیدا کرد، او را بکشد. هر کس فلان‌بن‌فلان را پیدا کرد، او را بکشد. امام رضوان‌اللَّه‌علیه گفت هر کس سلمان رشدى را پیدا کرد، او را بکشد. امروز هم رهبرى اگر بر طبق احکام اسلام یک جا تکلیفش اقتضا کند، علنى خواهد گفت. مخفیانه و درِ گوشى نیست»⁹.

این‌جا همان جایی است که پیامدهای دو گونه خداشناسی (خدای فقیهان و خدای عارفان و فیلسوفان) روشن می‌شود. این موضوع بسیار اساسی است. کافی است خدای آیت‌الله خامنه‌ای با خدای ابن عربی مقایسه شود. محی الدین عربی در فصوص الحکم نوشته است:

«بدان که رعایت شفقت بر بندگان خدا سزاوارتر است از غیرت در راه خدا. داوود می‌خواست که بیت‌المقدس را بسازد. آن را چند بار ساخت و هر بار ویران شد. به خداوند شکایت کرد. خداوند به او وحی نمود که خانه‌ی من به دست کسی که خون‌ریزی کرده برپا نمی‌شود. داوود در جواب گفت مگر خون‌ریزی ما در راه تو نبوده؟ خداوند فرمود بلی، ولی مگر آنان بندگان من نبودند؟ ... غرض از این حکایت این است که باید عالم انسان را پاس داشت و برپا داشتنش بهتر از ویران‌کردن آن است»¹⁰.

پانوشت‌ها:

۱. رجوع شود به این‌جا

۱۰. محی الدین عربی، فصوص الحکم، فص حکمت نفیسه در کلمات یونسیه، تصحیح ابوالعلاء عفیفی، ص ۱۶۷.

«اینشتین یک غول بود؛ سرش میان ابرها، و پاهایش بر زمین. ما که تا بدین اندازه بلند نیستیم، باید یکی را انتخاب کنیم». این را پروفسور «ریچارد فاینمن»؛ از بزرگ‌ترین فیزیکدانان قرن بیست، و برنده‌ی نوبل فیزیک ۱۹۶۵ می‌گوید.

این‌ روزها دست‌نوشته‌های اینشتین طی تدوین نهایی فرضیه‌ی نسبیت عام، به نمایش عمومی درآمده تا در آستانه‌ی اعلام موفقیت جدیدترین و دقیق‌ترین آزمایش صورت‌پذیرفته برای اثبات آن، نگاهی به مفاهیم بنیادین جهان نسبی این دانشمند سرشناس داشته باشیم؛ غولی که در مواجهه‌ با سؤالات بی‌پایان مردم خیابان از فرضیه‌ی معروفش، همیشه می‌گفت: «من را ببخشید؛ همیشه با پروفسور اینشتین اشتباه گرفته می‌شوم!»

بخشی از دست‌نوشته‌های به‌نمایش‌درآمده‌ی اینشتین در حین تدوین نظریه‌ی نسبیت عمومی / عکس از دیوید سیلورمن

تفسیر ۴۶‌صفحه‌ای و دست‌نویس اینشتین از فرضیه‌ی نسبیت عمومی، که رفتار جهان بزرگ‌مقیاس‌مان را به دقیق‌ترین شکل ممکن پیش‌بینی و توصیف نموده، این روزها در دانشگاه «هبرو» شهر اورشلیم (بیت‌المقدّس) به نمایش عمومی درآمده است. این مقاله‌، شرحی است آسان و فراگیر بر تاریخچه‌ی پیدایش اندیشه‌ی جهان نسبی و مفاهیم بنیادین آن.

اساسی‌ترین اصل فرض نسبی بودن جهان را بایستی در مفهوم پراکنش «نور» و ماهیت این عنصر ناشناخته جست. از «ارسطو» تا «دکارت»، پراکندگی نور، آنی و فاقد سرعتی مشخص قلمداد می‌شد؛ اما چنین گفته‌ای همانند دیگر ادعاهای بی‌اساس علم باستان، با گام‌های بلند ریاضیدان و ستاره‌شناس نامدار ایتالیایی؛ «گالیلئو گالیله» در نیمه‌ی اول قرن هفدهم میلادی، منسوخ شد.

او در صفحه‌ی ۴۲ کتاب جنجال‌برانگیز «گفت‌وگویی بر دو منظومه‌ی بزرگ جهانی»، از زبان «سیمپلیسیو» (جانب‌دار منطق ارسطویی) آورده است:

«تجربیات روزمره نشان می‌دهد که انتشار نور، لحظه‌ای است؛ زمانی‌که شلیک توپی را از دور می‌بینیم، نورش بی‌معطلی به چشمانمان می‌رسد، اما صدایش پس از بازه‌ی قابل توجهی به گوش‌مان می‌رسد».

البته در اینجا جز انتشار سریع‌تر نور نسبت به صوت، گالیله نتیجه‌گیری قابل ملاحضه‌ای را در خصوص سرعت نور نکرده؛ اما در ادامه راهی را برای محاسبه‌ی احتمالی این سرعت پیشنهاد می‌دهد. او دو شخص فانوس‌به‌دستی که در فاصله‌ی دوری از هم قرار گرفته‌اند را تصور می‌کند.

فانوس‌ها پوشیده‌اند و اولی موظف است این پوشش را بردارد. به محض اینکه شخص اول از دریچه‌ی تلسکوپش نور فانوس دورتر را دید، او نیز می‌باید این عمل را تکرار کند تا هرگونه تأخیری بواسطه‌ی سیر نور – در صورت وجود – اثبات شود. آن‌ها می‌باید همین کار را برای فواصل دورتر و دورتر نیز امتحان کرده و بفهمند آیا چنین تأخیری افزایش یافته یا خیر. گالیله، خود مدعی است این آزمایش را برای فاصله‌‌ای کمتر از حتی یک مایل انجام داده و به نتیجه‌ای نرسیده است؛ اما مسلماً انگیزه‌ی پیگیری چنین ایده‌ای را برای فیزیکدانان بعدی فراهم آورده است.

نیم‌قرن بعد، ستاره‌شناس دانمارکی «اوله رومر» اولین تلاش موفق برای تعیین سرعت نور را در رصدخانه‌ی پاریس به ثمر رساند. او مداوماً به بررسی سیستماتیک گردش مداری «یو» (Io)؛ از چهار قمر برجسته‌ی مشتری، به گرد این سیاره می‌پرداخت و زمان دقیق اختفای گاه‌به‌گاهی آن را در پشت قرص مشتری به ثبت می‌رساند.

چندی نگذشت که او در بلندمدت به بروز تأخیرات منظمی در زمان اختفای یو پی برد و نشان داد این روند تا شش ماه ادامه یافته و از آن پس، سیر عقب‌گردی دارد که نهایتاً ۸ دقیقه زودتر از زمان پیش‌بینی‌شده اختفا رخ می‌دهد و بار دیگر این چرخه سر گرفته می‌شود.

رومر دریافت چنین تناوباتی را نمی‌توان به حرکت ذاتی یو نسبت داد؛ چراکه تغییرات دیده‌شده، در تناسب مستقیم با دوره‌ی زمانی دوری و نزدیکی زمین از مشتری بود؛ آنگونه که بیش‌ترین تأخیر، هنگام دورترین فاصله‌ی زمین از مشتری رخ می‌داد.

طرحی از الگوهای تداخلی امواج مکانیکی شامل صوت و نور (آنگونه که در قرن نوزده پذیرفته شده بود) به قلم توماس یانگ

رومر از محاسباتش دریافت که نور از زمان آغاز سفرش تا قطع مدار زمین، ۲۲ دقیقه را پیموده، که یقیناً این برآوردی فراتر از حقیقت بود؛ آنگونه که چندین سال بعد «ایزاک نیوتن» در فصل چهاردهم از جلد اول کتب معروفش، «پرینسپیا» آورده است:

«امروزه از رفتارهای اقمار مشتری که با رصدهای ستاره‌شناسان متفاوت به تأیید رسیده، ثابت شده که نور، متوالیاً - با سرعتی متناهی – پخش می‌شود و به هفت و یا هشت دقیقه زمان برای حرکت از خورشید به سوی زمین نیازمند است».

حال، مفهوم نور از پدیده‌ای ماورائی و غیرقابل‌ تحلیل، به جولانگاهی برای نظریه‌پردازی فیزیکدانان صاحب‌نام اواخر قرن ۱۷ اعم از نیوتن و «رابرت هوک» انگلیسی و «کریستین هویگنس» هلندی بدل شده بود. از سویی نیوتن ماهیت نور را به ذرات ریز و فوق‌سریع نسبت ‌داد و از سوی دیگر رابرت هوک و هویگنس، هر کدام مستقلاً ایده‌ی «ماهیت موجی نور» را ارائه دادند. اما هیچ‌کدام از این سه عملاً موفق به اثبات فرضیه‌ی خود نشدند.

بسط و تحلیل ایده‌ی نیوتن، با توجه به دانسته‌ها و ابزارآلات علمی موجود آن زمان، طبعاً امکان‌پذیر نبود؛ اما از آنجاکه شناخت متفکران هم‌عصر وی از صوت و طبیعت موجی‌اش نسبتاً پیشرفته‌ بود، دست‌کم می‌شد از گذرگاه صوت، ماهیت حقیقی نور را درک کرد. پس اگرچنانچه نور، آفریده‌ی افت‌وخیزهای محیط ناشناخته‌ای در فضاست، می‌توان انتظار تشخیص رخدادهای خاصی همچون «تداخل» را برای نور نیز داشت.

هنگامی‌که دو انگشت خود را همزمان به سطح آرام آب می‌زنید، امواج مدور و هم‌مرکزی از انتهای هر دو انگشت به بیرون انتشار می‌یابد. تداخل، اثر متقابل افت و خیزهای خروجی است که به ایجاد الگوهای خاصی بر سطح آب می‌انجامد؛ بطوریکه با برخورد دو قله‌ یا دو شکم، الگوی مربوطه تقویت می‌شود و در صورت برخورد یک شکم و یک قله، این دو همدیگر را خنثی نموده و هیچ‌گونه افت و خیزی در آن محل دیده نمی‌شود. در ۱۸۰۳ میلادی، دانشمند صاحب‌نام انگلیسی «توماس یانگ»، با بهره‌گیری از یک منبع نور و صفحه‌ای با دو روزنه موفق شد الگوهای تداخلی نور را عملاً به نمایش گذارده و اینچنین نظریه‌ی موجی بودن نور را به اثبات برساند.

اگر نور موجی مکانیکی است، پس طبعاً به محیط انتشاری نیز نیازمند است، همان‌گونه که انتشار صوت، وابسته به هواست. کریستین هویگنس برای نخستین بار این محیط ناشناخته را «اتر تابناک» (Luminiferous aether) نامید. اتر بایستی سرتاسر فضا را پر کرده باشد و نه‌تنها چگالی بسیار اندکی داشته باشد – چراکه در غیراینصورت سیارات بر اثر اصطکاک با آن تاکنون متوقف شده بودند – بلکه سختی آن برای تحمل امواج نوری با چنین سرعت سرسام‌آوری نیز باید اصولاً میلیون‌ها برابر فولاد باشد.

هماهنگ با پیشرفت شناخت دانشمندان از ماهیت نور، آزمایشات گوناگون نیز برآوردهای دقیق‌تری از سرعت نور می‌دادند. دقیق‌ترین عدد به دست آمده از محاسبات عملی سرعت نور، توسط فیزیکدان جوان آمریکایی؛ «آلبرت آبراهام مایکلسون» به دست آمد. اما چندی نپایید که با شناخت دقیق مؤلفه‌های ساختاری امواج نوری توسط فیزیکدان اسکاتلندی «جیمز کلرک ماکسول»، دقیق‌ترین تخمین از سرعت نور، به‌طور تئوری صورت پذیرفت.

طرحی شماتیک از آزمایش مایکلسون-مورلی

ماکسول، نور را حاصل ادغام دو موج الکتریکی و مغناطیسی دانست و با اتحاد اصول فیزیکی حاکم بر این دو شاخه از فیزیک، معادلات چهارگانه‌اش را برای توصیف رفتار نور ارائه داد. از آن پس نیازی به ارتقای آینه‌ها و تجهیزات اپتیکی دقیق برای محاسبات عملی بهتر از سرعت نور نبود؛ چراکه معادلات، خود این سؤال را پاسخ می‌گفتند. ماکسول نشان داد تمامی امواج الکترومغناطیسی – از جمله نور – سرعت ثابتی دارند؛ حال آنکه طبق مکانیک نیوتونی می‌بایست مشخص نمود این ثبات نسبت به چه مرجعی تعیین می‌شود. از این‌رو وی اتر را به‌عنوان چارچوب مرجعی جهانی و مطلق برای پراکنش امواج الکترومغناطیسی معرفی نمود.

مفهوم اتر اما هنوز در حد حدس گمان بود و صحت دانسته‌هایمان به اثبات وجود این چارچوب جهانی و یکپارچه بستگی داشت. چگونه می‌شد وجود اتر را به اثبات رساند؟

آلبرت مایکلسون آزمایشی هوشمندانه را برای تشخیص ردپای اتر ارائه داد. او فرض کرد اگر اتر همچون هوای درون یک اتاق باشد، آنگاه زمین در حین حرکتش به گرد خورشید، نوعی «باد اتری» را پیرامون خود ایجاد می‌کند. جهت این باد، طبعاً یکسویه است و از این رو اگرچنانچه آینه‌ای نیمه‌اندود-نیمه‌شفاف را با زاویه‌ی ۴۵ درجه نسبت به جهت حرکت زمین داشته باشیم و پرتو نوری را عمود بر جهت حرکت زمین به آن بتابانیم، آنگاه پرتو با گذر از آینه به دو پرتوی مجزا، یکی در جهت و دیگری عمود بر جهت حرکت باد اتری تقسیم می‌شود.

مایکلسون و مورلی، تأسیسات‌شان را آنچنان به آینه‌های گوناگون تجهیز نمودند که بدون کوچکترین تغییری در مسافت، هر دوی این پرتوها، بار دیگر به هم پیوسته و از دریچه‌ی یک روزنه که در جهت حرکت زمین قرار داشت، خارج شوند. طبیعتاً هیچ موضوع ویژه‌ای به‌جز انجام یک بازی پیچیده با نور در این آزمایش دیده نمی‌شود؛ اما در عمل انتظار می‌رود پرتویی که هم‌جهت با باد اتری بوده، دیرتر از پرتو دیگر به روزنه‌ی خروجی برسد، چراکه حین خروج پرتو از منبع، انعکاس چندباره‌ی آن میان آینه‌ها و نهایتاً ورودش به روزنه‌ی چشمی خروجی، اتر اندکی جابجا شده است. پس اصولاً با نگاه در چشمی باید این تأخیر را هر چند اندک تشخیص داد.

تجهیزات مایکلسون و مورلی با در نظرگرفتن سرعت چرخش زمین به دور خورشید طراحی شده بود و از این‌رو در صورت وجود باد اتری می‌بایست آن را بشود تشخیص داد؛ اما نتیجه منفی بود. آن‌ها احتمال دادند که اتر ممکن است همانند هوای محبوس درون یک واگن قطار، به همراه زمین کشیده ‌شود؛ پس ابزارآلات خود را به کوه‌های مرتفع انتقال داده و آزمایش را مجدداً انجام دادند، اما نتیجه بار دیگر منفی بود.

آزمایش مایکلسون- مورلی، با توجه به تأثیر ژرفی که بر دانسته‌های ما از مفاهیم بنیادین فیزیک داشت، معروف‌ترین آزمایش مردود تاریخ لقب گرفت.

در نهایت اما فیزیکدان جوانی به نام آلبرت اینشتین بود که به این تناقضات پاسخ گفت.

ادامه دارد ...

نُهمین برنامه‌ی موسیقی مقامی ترکمن اختصاص دارد به معرفی هنرمندان گروه موسیقی «ملانفس» که طی این مدت با هنرنمایی‌های‌شان آشنا شدیم.

در برنامه‌ی «هر قوم یک تاج دارد؛ ترکمن دو تاج» پای صحبت موسی جرجانی نشسته بودیم.

موسی جرجانی

حاج «محمد ایری» مسئول گروه موسیقی ملانفس است که در برنامه‌های گذشته با نواختن سازهای او آشنا شدیم. محمد ایری از جمله کسانی بود که ما را در تهیه‌ی این برنامه‌ها همراهی کردند.

در برنامه‌ی «این نی مانند انسان حرف می‌زند» حاج محمد ایری در باره‌ی «نی زبان‌دار کوچک» صحبت کرده بود.

حاج محمد ایری

استاد «ایل‌محمد قورچایی» نی‌خوان و نی نواز نامی ترکمن؛ در گروه موسیقی ملانفس هنرنمایی می‌کند.
یکی دیگر از اعضاء گروه ملا نفس استاد «نظرلی خوجَملی» است که نی‌نواز ماهری‌است.

در دو برنامه از صحبت‌های این دو هنرمند بهره بردیم.؛ «ترکمن‌ها به موسیقی درمانی اعتقاد دارند» و «از چراندن گوسفندان و سر جالیز تا جشن‌واره‌ها».

ایل‌محمد قورچایی و نظرلی خوجملی

استاد «حالت سعادتی» (طواق سعادتی» یکی دیگر از هنرمندان گروه موسیقی ملانفس است که چه در خوانندگی و چه در دوتار نوازی از هنرمندان برجسته‌ی موسیقی ترکمن محسوب می‌شود.

در برنامه‌ی «لآله؛ ناله‌ی دل‌خراش دختران ترکمن» هم از هنرنمایی استاد سعادتی استفاده بردیم و هم از صحبت‌های ایشان.

حالت سعادتی و گل محمد کم

استاد حاج احمد کشواد؛ در گروه ملانفس؛ نی‌خوانی می‌کند. احمد کشواد از آن دست هنرمندان محجوبی است که کم حرف می‌زند. گفت‌وگوی کوتاهی با ایشان داشتم:

چطور که فقط همراه با نی می‌خوانید و با سازهای دیگر نمی‌خوانید؟

با نی دوست دارم دیگر.

نغمه‌های مقامی ترکمن را می‌خوانید؟

بله. من از پانزده‌سالگی خوانندگی را شروع کردم.

بیشتر اشعار کدام شاعر را می‌خوانید؟

از «مختوم‌قلی فراغی»، «ملانفس» و «ملا مسکین‌قلیچ» می‌خوانم.

شما بیشتر در مراسم جشن می‌خوانید؟

بله.

موسیقی ترکمن که خیلی ریتم شاد ندارد صدای نی هم که با موسیقی شاد جور در نمی‌آید؛ شما در مراسم جشن چه می‌خوانید که شاد باشد؟

من ترانه‌های شاد هم دارم و می‌خوانم.

استاد حاج احمد کشواد و استاد ایل محمد قورچایی

از این دورانی که فعالیت هنری داشته‌اید خاطره‌ای برای‌مان تعریف کنید.

یک جایی داشتم می‌خواندم که یک پیر مرد نی‌نوازی به من گفت بیا کنار من بنشین تا من نی بزنم و تو بخوانی. او نی زد و من خواندم. در حین خواندن من پیرمرد بیچاره غش کرد!

تحت تاثیر صدای شما غش کرد؟

بله.

دو هنرمند جوان و نوجوان با گروه ملانفس هم‌کاری می‌کنند که هر دو؛ فرزندان استاد «حمید کم» کمان‌چه‌نواز نام‌دار ترکمن؛ هستند. «گل‌محمد کم» و «ایوب کم».

گل‌محمد 19 ساله است و از دوران کودکی «دوتار» و «کمان‌چه» می‌نوازد. «ایوب کم» هم خواننده است و هم دوتار نواز.

ایوب کم و گل‌محمد کم

گفت و گوی کوتاهی با ایوب کم داشتم:

لطفآ خودتان را معرفی کنید.

من «ایوب کم» هستم 13 ساله از بندر ترکمن. نام پدرم استاد «حمید کم» است که کمانچه‌‌می‌زند.

چه سازی می‌نوازی؟

دوتار می‌زنم و خوانندگی می‌کنم.

از چند سالگی آموختن موسیقی را شروع کردی؟

از 5 سالگی.

خودت علاقه‌مند شدی یا به تو گفتند یاد بگیر؟

مفصله؛ بگم؟

آره، حتما!

من 5 سالم بود که مراسم یادبود «مختوم‌قلی فراغی» برگزار شد. آقای «گلدی‌نژاد»(1) که حدودآ پنج، شش سال از من بزرگ‌تر است؛ در آن مراسم می‌خواند. من به پدرم گفتم «این هم مثل منه؛ منم بخونم چطوره؟» بابام هم گفت باشه اشکال نداره.

همان‌روز تا به خانه‌ی آقای سعادتی برسیم من تمرین کردم و یک ترانه یاد گرفتم. بعد در مراسمی که هر سال آقای سعادتی برای مختوم‌قلی فراغی برگزار می‌کند خواندم که شعر آن از مختوم‌قلی فراغی هست.

دوتار نوازی را از چه سنی شروع کردی؟

حدود دو سال بعد. یعنی از شش، هفت سالگی شروع کردم.

خوانندگی را بیشتر دوست داری یا نوازندگی را؟

هر دو را یک‌نواخت دوست دارم.

پدرت که استاد کمان‌چه است؛ در دوتار چه دیدی که به طرف آن کشیده شدی؟

علاقه داشتم. صدای دوتار را کمی دل‌نشین‌تر می‌دیدم. این بود که به طرف دوتار کشیده شدم.

دوتار بچه‌ها همان دوتار بزرگ‌سالان است یا کوچک‌تر است؟

تا سه، چهار سال اول دو تار من کمی کوچک‌تر بود؛ چون جثه‌ی خودم هم کوچک‌تر بود. اما حالا دو تار من همان دوتار بزرگ‌سالان است.

ایوب کم؛ (عکس‌ها، مینو صابری، زمانه)

اول حکایت مقام‌ها را یاد می‌گیرید؛ بعد نواختن آن‌را؟

پدرم بیت به بیت برایم ترجمه می‌کند.

دوست داری با این راهی که انتخاب کردی؛ به کجا برسی؟

من موسیقی را یک چیز تفریحی می‌دانم و بیشتر به درس خواندن تکیه می‌کنم. به درس خیلی علاقه دارم. می‌خواهم با درس خواندن دکتر بشوم و شغل‌های خوب به‌دست بیاورم.

در چه جشن‌واره‌هایی شرکت کرده‌ای؟

در جشن‌واره‌ی «مقام‌نوازان جوان» که در فرهنگ‌سرای نیاوران برگزار شد به همراه برادرم «گل‌محمد» شرکت داشتم. سال ۱۳۸۵ در دهمین جشن‌واره‌ی «کیش» شرکت کردم. تهران هم زیاد برنامه اجرا کرده‌ام؛ فرهنگ‌سرای انقلاب، بهارستان.

یک مسابقه در بندر ترکمن بود که همه‌ی خواننده‌های استان گلستان آمده بودند. آن‌زمان ۱۰ ساله بودم و مقام نخست خوانندگی را کسب کردم.

خاطره‌ی شیرین داری برای‌مان تعریف کنی؟

خاطره‌ی شیرین نه؛ تلخ دارم!

شبی که می‌خواستم برای اجرای برنامه به جزیره‌ی کیش بروم؛ پدر بزرگ‌ام یعنی پدر ِمادرم که اسم‌اش «پیخی حاجی کم» بود فوت کرد.

پیش از رفتن‌ام به بیمارستان رفتم و گفتم پدر بزرگ من دارم می‌روم جزیره کیش؛ شما اجازه می‌دهید؟

او هم گفت انشاالله به سلامت بری و برگردی. این حرف را به من در حالتی زد که دیگر نمی‌توانست حرف بزند.
من رفتم و فردای آن شب پدر بزرگ‌ام فوت کرد.

در برنامه‌ی بعد؛ که در واقع برنامه‌ی پایانی موسیقی ترکمن هست علاوه بر اشاراتی به نکته‌هایی از موسیقی ترکمن که تا به حال مطرح نکرده‌ایم؛ با هنرمندان گروه موسیقی «دولت‌محمد آزادی» آشنا خواهیم شد.

عربستان سعودی و امارات متحده برای تحت فشار گذاشتن چین جهت موافقت با تصویب دور جدید تحریم‌ها علیه ایران «اعلام آمادگی» کرده‌اند.
به گزارش خبرگزاری فرانسه، رابرت گیتس، وزیر خارجه ایالات متحده که امروز پنج‌شنبه برای جلب پشتیبانی امارات متحده جهت تحریم بیشتر ایران وارد ابوظبی شده‌بود این مطلب را به خبرگزاران اعلام کرد.

رابرت گیتس در امارات

وی با شیخ محمد بن زاید آل نهیان، ولیعهد ابوظبی و معاون فرمانده نیروهای مسلح امارات دیدار کرده‌است.

رابرت گیتس هم‌چنین افزود که دو کشور در مورد ترغیب روسیه در این زمینه «گشاده‌رو» بوده‌اند ولی به خاطر حمایت بیشتر روسیه در این خصوص «نیاز چندانی به این مسئله حس نمی‌شود.»

سفر وزیر خارجه آمریکا به امارات متحده یک روز پس از سفر وی به عربستان سعودی انجام می‌شود. آقای گیتس، در ریاض، پایتخت عربستان سعودی از مقامات آن کشور خواست تا از اعمال تحریم‌های تازه علیه ایران در سازمان ملل پشتیبانی کند.

وی تأکید کرد که تحریم‌های مالی قرار است علیه سپاه پاسداران اعمال شود نه علیه مردم ایران.
تقویت وضعیت دفاع هوایی و موشکی عربستان از دیگر موضوعات مورد گفت‌وگو میان این مقام آمریکایی با ملک عبدالله بود.

وزیر دفاع آمریکا به خبرنگاران گفت که قصد دارد راه‌های افزایش فشار بر ایران از طریق فشار بر شرکت‌های مرتبط با سپاه پاسداران که در دبی فعالیت دارند را در این گفت‌وگوها مطرح کند.

بازدید رابرت گیتس از منطقه هم‌چنین بخشی است از کوشش دیپلماتیک ایالات متحده برای فشار بیشتر بر چین با استفاده از اهرم نفت. آمریکا در راهبرد جدید خود می‌کوشد کشورهای عربی خلیج فارس را ترغیب کند تا از نفت خود به عنوان اهرمی بر چین برای موافقت با تحریم بیشتر ایران استفاده کنند.

خبرگزاری رویترز از قول یک مقام ارشد در وزارت دفاع آمریکا از «استقبال» مقامات سعودی از تلاش واشینگتن برای فشار آوردن بر تهران خبر می‌دهد.

سعود الفیصل، وزیر خارجه عربستان، به تازگی خواستار راه حلی «فوری‌تر» از افزایش تحریم‌های بین‌المللی علیه ایران، برای حل و فصل برنامه اتمی این کشور شد.

تمرکز دیپلماتیک آمریکا بر خلیج فارس امروز واکنش تند محمود احمدی‌نژاد را در بر داشت.
وی در سخنرانی امروز خود در بندر عباس در جنوب ایران، بار دیگر خواستار خروج نیروهای غربی از حوزه خلیج فارس شد و تهدید کرد که جوانان منطقه «دست آنان را خواهند برید.»

دو هزار تن از دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف با ارسال نامه‌ای به سعید سهراب‌پور، رئیس این دانشگاه، خواستار تلاش برای آزادی مهدی کلاری، کوهیار گودرزی و تارا سپهری‌فر، سه دانشجوی زندانی این دانشگاه شدند.

دانشجویان دانشگاه شریف با اعتراض به «سکوت و سیاست‌ورزی» مسئولان دانشگاه شریف نسبت به دانشجویان زندانی این دانشگاه، می‌گویند: «به جای واکنش در برابر اتفاقات اخیر شاهد تسلیم شدن دانشگاه در برابر فشارهای نهادهای خارج از دانشگاه و صدور احکام انضباطی به دانشجویان از سوی دانشگاه هستیم.»

کوهیار گودرزی، دانشجوی ورودی سال ۸۳ مقطع کارشناسی رشته مهندسی هوافضا، ۲۹ آذر ماه جاری بازداشت شده و از آن زمان در زندان اوین است.

تارا سپهری‌فر، دانشجوی ورودی سال ۸۴ مقطع کارشناسی رشته مهندسی شیمی نیز از ۲۱ بهمن ماه در بازداشت است. وی دبیر انجمن اسلامی این دانشگاه است و بنا به این نامه «نقش به سزایی در عقلانی کردن فضای ملتهب پس از انتخابات در دانشگاه» داشت.

دادگاه انقلاب، مهدی کلاری، دیگر دانشجوی این دانشگاه را به دو سال و شش ماه زندان محکوم کرده‌است. آقای کلاری دانشجوی ورودی سال ۸۶ مقطع کارشناسی رشته مهندسی شیمی است.

در بخشی از نامه دانشجویان دانشگاه شریف آمده‌است: «آن روز اول که به دانشگاه پا می‌گذاشتیم، گمان می‌بردیم می‌توان از این مکان مقدس در جهت گام برداشتن برای آبادانی و آزادی ایران عزیزمان استفاده نمود. اما اتفاقات اخیر واقعیت دیگری را نشان می‌دهد.»

دانشجویان امضاکننده این نامه نوشته‌اند: «هرچند که ما دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف به راهی که دوستانمان انتخاب نموده‌اند، افتخار می‌کنیم و آن را گامی در جهت عینیت بخشیدن به همان حریتی می‌دانیم که همگی از کودکی آن را آموخته‌ایم، اما از وضعیت این عزیزان و اخباری که به گوش می‌رسد عمیقاً نگرانیم.»

در ادامه این نامه که خطاب به رئیس دانشگاه شریف نوشته شده آمده‌است: «ما دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف بر این عقیده‌ایم که اعتراض به وضعیت دوستان دربندمان که جزئی از فرزندان این کشورند و شما بارها ادعای پدری بر آنان را داشته‌اید از اهم وظایف شماست و این اعتراض وظیفه‌ای است که ما آن را بر دوش شما می‌بینیم.»

در ۹ ماه اخیر، شماری زیادی از دانشجویان معترض به نتایج دهمین انتخابات ریاست جمهوری و رخدادهای پس از آن بازداشت شده‌اند. دادگاه، برخی کنشگران دانشجویی را به احکام سنگین حبس محکوم کرده‌ است.

هوشنگ امیراحمدی، استاد دانشگاه راتگرز در ایالت نیوجرسی آمریکا است. اما نام او بیشتر با «شورای ایرانیان و آمریکاییان» که در سال ۱۹۷۹ تاسیس کرد و هم‏چنین معادلات پشت پرده میان ایران و آمریکا پیوند خورده است.

این‏روزها، در شرایطی که ورود به ایران و خروج از آن، نگرانی‏های فراوانی را برمی‏انگیزد، بار دیگر آقای امیراحمدی در تهران است.

اما آقای امیراحمدی در این باره می‏گوید:

راست‏اش را بخواهید، من فضای ایران را فضای خیلی آرام و خوبی دیدم. به هرحال ملتی هستند که از دولت‏شان شکایت دارند و گاهی تظاهراتی هم انجام می‏دهند. دولت هم سرکار است و دارد کارش را انجام می‏دهد.

من همیشه ایران داخل کشور و ایران خارج از کشور را دو ایران متفاوت دیده‏ام. ایران خارج از کشور همیشه ایران سیاه‏تر و تاریک‏تری است. در این مورد شک نداشته باشید. اما ایران داخل کشور، همیشه آن‏قدر تاریک و سیاه نیست که در بیرون دیده می‏شود.

ضمن این که تعداد زیادی از ایرانیان مخالف حکومت هستند. این یک حقیقت است. اما این‏طور نیست که این‏جا همه‏چیز به‏هم ریخته و دنیای تاریکی است.

دکتر هوشنگ امیراحمدی، رییس شورای آمریکاییان و ایرانیان / عکس: اعتماد

آیا این سفر شما به ایران، یک سفر کاری محسوب می‏شود؟ آیا شما پیغامی را از جانب آمریکاییان برای مسئولان ایرانی می‏برید؟

نه؛ نه واقعاً! من همیشه تجزیه و تحلیل دارم و آن‏ها را ارائه می‏دهم. این‏جا هم همین کار را کردم. این‏جا هم چیزهایی یاد می‏گیرم و برای آمریکایی‏ها توضیح می‏دهم. وظیفه‏ی من همیشه ارائه‏ی درک شفاف‏تری از مسائل ایران و آمریکا برای هردو طرف بوده است.

یکی از مشکلات رابطه‏ی ایران و آمریکا این بوده که این دو همیشه درک درستی از هم‏دیگر ندارند و سیاست‏های هم‏دیگر را نمی‏فهمند. نیروهایی هم هستند که در این رابطه مرتب لجن می‏ریزند و این رابطه تبدیل به یک لجن‏زار شده است. هرنوع حرف و اطلاعاتی در آن هست، اما ۹۰درصد این اطلاعات هم هیچ اساسی ندارد. این است که یکی از وظایف من همیشه این بوده که سعی کنم این آب را مقداری شفاف کنم.

آیا این تلاش‏های شما در شرایط فعلی، ممکن است به کاهش تنش میان ایران و آمریکا منجر شود؟ با توجه به وضعیتی که الان حاکم است؟

در پنج تا شش ماه آینده کاهش تنش نخواهیم داشت. ولی اعتقاد دارم که از شش ماه بعد تا یک‏سال، جریان به طور کلی عوض خواهد شد. در شرایط حاضر هر دو طرف در یک موج کاهش تنش قرار ندارند.

ولی این جریان در آینده‏ی نزدیک سرش به سنگ خواهد خورد، دوباره به واقعیت‏های برمی‏گردد و متوجه می‏شود که راهی جز این که با هم بنشینند، مصالحه کنند، حرف بزنند و با منطق جلو بروند، راه دیگری ندارند.

منظورتان از «جریانی که سرش به سنگ خواهد خورد» در سمت ایران است یا آمریکا؟

هردو طرف؛ طرف آمریکایی‏ها بعد از انتخابات اخیر فکر می‏کردند وقت آن رسیده که فشارها را زیاد‏تر کنند و در شرایطی که در درون ایران هم فشار وجود دارد، بتوانند جمهوری اسلامی را از هم بپاشانند. فعلاً هنوز هم در همان موضع فکری هستند.

ولی اعتقاد دارم به زودی متوجه خواهند شد که شاید این تفکر درستی نیست که بشود جمهوری اسلامی را به این سادگی سرنگون کرد. بنابراین وقتی به واقعیت وجودی کشوری که یک ثبات نسبی دارد می‏رسند، باید با این کشور صحبت کنند. احساس من این است که آمریکایی‏ها فعلا نمی‏خواهند بپذیرند که دولت آقای احمدی‏نژاد سه سال دیگر می‏ماند.

مشکل این است که شما از شش ماه آینده صحبت می‏کنید. در حالی که همین روزها قرار است قطعنامه‏ی چهارم تشدید تحریم‏ها تصویب شود و رابطه‏ اساس دست‏خوش تنش‏های بزرگ‏تری بشود.

همه چیز می‏تواند اتفاق بیفتد. بعد از شش ماه می‏تواند حتی جنگ هم راه بیفتد. ولی من همیشه اعتقاد داشته و دارم که تحریم‏ها کار نخواهند کرد و آمریکایی‏ها در آینده‏ی نزدیک متوجه خواهند شد که بازهم حرکتی کرده‏اند که نتیجه‏ای نخواهد داشت و ادامه‏ی آن جز فرصت بیشتری به جمهوری اسلامی دادن کاری نمی‏تواند انجام بدهد.

بنابراین به جایی می‏رسند که حرکتی انجام بدهند. این حرکت می‏تواند حرکت جنگی هم باشد. ولی در هر حال از وضعیت کنونی خارج می‏شود.

از سوی دیگر، چون آمریکا دست‏کم در این مقطع آمادگی برخورد نظامی با ایران را ندارد، ممکن است بخواهد گزینه‏ی دیگری جلوی پای جمهوری اسلامی بگذارد و جمهوری اسلامی هم مجبور شود چنین گزینه‏ای را بپذیرد. چون گزینه‏ی جنگ برای جمهوری اسلامی هم گزینه‏ی مطلوبی نیست و اساساً غیرممکن است بتواند آن گزینه را با آمریکا جلو ببرد.

ضمن این که همان‏طور که گفتید، اگر این رابطه در طی شش ماه آینده خراب شود، به این آسانی هم درست نخواهد شد. اما حوادث در رابطه‏ی ایران و آمریکا همیشه خیلی مهم بوده‏اند؛ هم در جهت خراب کردن این رابطه و هم در جهت کاهش تنش.

شما در مورد برخورد مسالمت‏آمیز یا خشن با ایران از جانب آمریکا، همیشه گفته‏اید که دو آمریکا وجود دارد؛ آمریکایی که طرف‏دار اسراییل است و آمریکایی که منافع آمریکا را بر منافع اسراییل ترجیح می‏دهد و گفته‏اید که این نیروها همه جا هستند. ولی در زمان آقای بوش شاهد بودیم که مثلا سیاست‏های وزارت خارجه‏ی آمریکا معمولا از مواضع وزارت دفاع آمریکا مسالمت‏آمیز‏تر بود. الان هرکدام از این نهادها در آمریکا در کدام سو ایستاده‏اند؟

بله زمان بوش وزارت امور خارجه‏ی آمریکا خیلی نرم و وزارت دفاع خیلی سفت و سخت بود. الان در دوران آقای اوباما قضیه عکس شده است و ما می‏بینیم که وزارت خارجه خیلی تند شده و وزارت دفاع در مورد ایران خیلی نرمش دارد. برای این که از یک برخورد نظامی می‏ترسد و می‏خواهد کار به جایی نکشد که منجر به برخورد نظامی بشود.

معمولا سازمان سیا همیشه این وسط بوده و خیلی معقول‏تر از بقیه فکر و عمل کرده است. در واقع، سیستم‏های امنیتی آمریکا همیشه نسبت به ایران معقول‏تر عمل کرده‏اند.

ولی واقعیت این است که نیروهایی که خارج از دولت هستند ولی به دلایلی بخش امنیتی آمریکا را خصوصی کرده‏اند و کارهای مهمی آن‏جا انجام می‏دهند، خیلی شدید دنبال تحریم، تهدید و جنگ با ایران هستند. چرا که از آن پول می‏سازد. مثلا بازنشسته‏های سیا، اف‏بی‏آی و موساد هستند با جنگ و تحریم بیزنس می‏سازند.

سفر آقای احمدی‏نژاد به افغانستان را چگونه ارزیابی می‏کنید؟ آقای رابرت گیتس، وزیر دفاع آمریکا، این سفر را دردسرساز خواندند.

سفر آقای احمدی‏نژاد به افغانستان در پاسخ به سفر آقای کرزای، به اتفاق رییس جمهور پاکستان به ایران بود. پاکستان، ایران و افغانستان دارند با هم بر سر مسائل امنیتی و مساله‏ی تروریسم همکاری وسیعی می‏کنند. در این رابطه چندین بار در تهران و کراچی با هم ملاقات کرده‏اند. این بار هم نوبت کابل بود.

من فکر نمی‏کنم این گفته‏ی آقای گیتس درست باشد. اساساً آقای گیتس باید از این سفر استقبال می‏کرد. برای این که هدف آن هماهنگ کردن این سه کشور در مبارزه با تروریسم بوده است. دستگیری ریگی به نظر من، یکی از نتایج همین حرکت‏ها بود و نشان می‏دهد که هم برای افغانستان و هم پاکستان دارد نتیجه می‏دهد.

موفقیت‏هایی که پاکستان بر علیه طالبان داشته یا خود افغانی‏ها در داخل کشورشان داشته‏اند، بخشی از حرکتی است که بین سه کشور از مد‏‏ت‏ها پیش شروع شده است و این همکاری‏ها باعث به دست دادن نتایج خوبی شده است.

بنابراین، تعجب می‏کنم چرا آقای گیتس فکر می‏کند، این سفر مشکل‏ساز خواهد بود. من اعتقاد دارم، برعکس می‏تواند خیلی برای آمریکا مفید باشد.

آقای امیراحمدی، همیشه پرسش ویژه‏ای در رابطه با فعالیت‏های شما مطرح می‏شود؛ شما رابطه‏ی آمریکا را با کدام ایران می‏خواهید بهبود ببخشید؟ به هرحال، واقعیت این است که دمکراسی در ایران و یا مساله‏ی حقوق بشر، نه فقط مورد اعتراض اپوزیسیون ایران که در سطح جهانی مطرح هستند. وقتی مساله‏ی پیش‏رفت روابط ایران و آمریکا و اساساً پیش‏رفت و توسعه ایران مطرح می‏شود، شما به این مسائل چگونه نگاه می‏کنید؟

من همیشه گفته‏ام که ایران کشوری است که دچار گرفتاری‏های زیادی است. مسائل عدیده‏ای دارد و مسائل آن را با احساس و با داد و فریاد نمی‏توان حل کرد. باید تعقل کرد و راه پیدا کرد. باید ائتلاف کرد، باید آشتی ملی کرد و دور هم جمع شد. من امیدوارم که به این شکل پیش برود. هیچ چاره‏ی دیگری هم نیست.

مسائل ایران، مسائل ملی هستند، مسائل جناحی نیستند. مسائل ملی را نمی‏شود جناحی حل کرد و تا وقتی که این جناح‏ها در مورد مسائل ملی، جناحی فکر می‏کنند، راه به جایی نمی‏برند.

به همین دلیل هم من خودم همیشه سعی کرده‏ام در چند سالی که به ایران رفت و آمد کرده‏ام، این تز را پیش ببرم که مسائل ما ملی است و بنابراین ما نیاز داریم به این که به صورت یک ملت، سفره‏ی وسیع‏تری پهن کنیم و دور این سفره همه در چهارچوب آشتی ملی، دولت ائتلاف و از این دست، با هم بنشینیم.

وگرنه با داد و فریاد و در خیابان شلوغ کردن، کاری پیش نمی‏رود. سوزاندن اتوبوس‏ها و یا زندانی کردن مردم راه‏اش نیست. این راه را در گذشته هم تجربه کرده‏ایم و نتیجه‏ای از آن نگرفته‏ایم. در آینده هم نخواهد شد.
ما باید برگردیم و با تعقل و منطق این جریان را پیش ببریم. راه حل پیدا کنیم، آشتی کنیم و کشور را بسازیم.

ایران نیاز دارد که ساخته شود. مسائل ایران خیلی پیچیده است، فقط دمکراسی نیست، فقط حقوق بشر نیست. بلکه حقوق بشر، دمکراسی، عدالت اجتماعی، توسعه‏ی اقتصادی، رابطه با دنیا و آمریکا و شامل همه‏ی این‏ها باهم می‏شود.

متاسفانه حرف که جناحی می‏شود، یکی دنبال دمکراسی است و دیگری دنبال قدرت‏سازی می‏رود که این غلط است. باید مجموعه‏ای از این جریان‏‏ها را به عنوان یک برنامه‏ی ملی تعریف کرد و برای آن برنامه‏ریزی کرد و جلو رفت.

هم‌زمان با سفر رابرت گیتس، وزیر دفاع ایالات متحده به کشور امارات، محمود احمدی‌نژاد امروز پنج‌شنبه نسبت به «بر هم زدن امنیت خلیج فارس» به قدرت‌هایی که آن‌ها را «فاسد» خواند هشدار داد.

رئیس دولت دهم در سخنرانی خود در بندر عباس که از تلویزیون دولتی ایران پخش می‌شد گفت «کشورهای منطقه خود باید امنیت خلیج فارس را تامین کنند» و افزود:
«ملت ایران اجازه نخواهد داد قدرت‌های فاسد جهانی امنیت خلیج فارس را برهم زده و آشوب ایجاد کنند.»

محمود احمدی‌نژاد، امروز در بندر عباس

محمود احمدی‌نژاد با اشاره به حضور نظامیان غربی در کشورهای حوزه خلیج فارس خواستار خروج آن‌ها از این منطقه شد و تهدید کرد که «جوانان منطقه ما دستان شما را خواهند برید.»

وی با اشاره به دستگیری رهبر گروه جندالله از سوی مأموران ایرانی خطاب به کشورهای همسایه ایران اظهار داشت:
«بعضی کشورهای بی‌خرد اطراف منطقه هم که صلاح خودشان را تشخیص نمی‌دهند، بیان کردند که این گروه می‌خواهد دموکراسی برقرار کند.»

وی افزود: «پاکستانی‌ها، افغانستانی‌ها و کشورهای حاشیه خلیج فارس هوشیار باشند که اشغالگران برای خدمت نمی‌آیند.»

جندالله گروه مسلحی است که مدعی «مبارزه در راستای حقوق اقلیت سنی در ایران» است. جمهوری اسلامی ایران می‌گوید که جندالله‌ گروهی تروریستی است که «از سوی آمریکا و اسرائیل حمایت می‌شود.»

محمود احمدی‌نژاد در جریان سفر خود به افغانستان، روز چهارشنبه در یک نشست خبری مشترک با حامد کرزی، رئیس جمهوری آن کشور نیز مجدداً خواستار خروج نیروهای غربی از افغانستان شد.

وزیر دفاع ایران، سردار سرتیپ احمد وحیدی نیز که به همراه هیئت دولت به هرمزگان سفر کرده‌است «امنیت خلیج فارس» را «مرهون سیاست مدبرانه نظام و اقتدار نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران» دانست هشدار داد که «همه نیروها آمادگی خود را برای دفاع با جان خود» از «منطقه حساس و استراتژیک خلیج فارس اعلام کردند.»

هم‌زمان با بالا گرفتن تنش بر سر برنامه اتمی ایران، حسین سلامی، جانشین فرمانده سپاه نیز به تازگی تهدید کرده‌است که تهران می‌تواند جریان انرژی به اروپا را قطع کند و اظهار داشت: «ایران روی ۵۰ درصد انرژی دنیا ایستاده و اگر اراده کند، اروپا زمستان را در سرما به سر می‌برد.»

بخش بزرگی از انرژی فسیلی جهان از منطقه خلیج فارس تأمین می‌شود.

محمود طالبی، معاون دادستان و سرپرست دادسرای انقلاب قم می‌گوید که چند «جاسوس وابسته به سازمان» مجاهدین خلق در شهر قم دستگیر شده‌اند.

به گزارش خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی ایران (ایرنا)، معاون دادستان قم، بدون اعلام نام و تعداد این افراد، به خبرنگاران گفت که این افراد طی چند ماه گذشته از سوی ماموران امنیتی بازداشت شده‌اند.

وی گفت که برخی از افراد دستگیر شده «به طور مستقیم» با سازمان مجاهدین خلق ارتباط داشتند و به اردوگاه اشرف واقع در خاک عراق رفت و آمد داشتند.

پیش از این نیز مقامات قضایی ایران برخی بازداشت‌شدگان پس از انتخابات را به ارتباط با سازمان مجاهدین خلق متهم کرده بودند.

دادگاه برخی از این افراد را به «محاربه» محکوم کرده‌ است و بر اساس قوانین ایران مجازات حکم محاربه، اعدام است.

معاون دادستان قم، «اخلال در امنیت، فعالیت علیه اصل نظام و رهبری و تحریک افراد در راستای اهداف منافقین» را از جمله اتهامات دستگیرشدگان اخیر در شهر قم عنوان کرد.

وی ادعا کرد که اتهامات این افراد بر اساس «مستندات محکم و کافی»، محرز است. این در حالی است که هنوز جلسه محاکمه بازداشت‌شدگان برگزار نشده‌است و پرونده‌های این افراد در دست بررسی است.

سرپرست دادسرای انقلاب قم افزود: «این افراد پس از انتخابات اقدامات خود را آغاز کردند که هدف اصلی آن‌ها نیز اصل نظام بود.»

در ۹ ماه گذشته شمار زیادی از مخالفان دولت به «اقدام علیه امنیت کشور» محکوم شده‌اند. نیروهای امنیتی پس از انتخابات ریاست جمهوری در ایران بیش از پنج هزار نفر را بازداشت کرده‌اند.

سازمان مجاهدین خلق یکی از سازمان‌های سیاسی مخالف دولت ایران است. این سازمان از سال ۱۳۶۰ به مشی مسلحانه برای مبارزه با جمهوری اسلامی روی آورده‌است. به دستور مقامات جمهوری اسلامی شمار زیادی از اعضای زندانی این سازمان در سال ۱۳۶۷ اعدام شدند.

برزیل و آلمان روز چهارشنبه در مورد تهدید کردن ایران به تحریم‌های جدید با اختلاف نظر روبه‌رو شدند.

سلسو آموریم، وزیر خارجه برزیل و همتای آلمانی او گوئیدو وستروله پس از گفت‌وگو در برازیلیا، اظهار داشتند که در خصوص اهمیت جلوگیری از کاربرد نظامی انرژی هسته‌ای در ایران موافقت دارند ولی بر سر موضوع تحریم‌ها اختلافات جدی میان آن دو کشور بروز کرده‌است.

به گزارش خبرگزاری فرانسه، آقای آموریم گفت که «باید به تهران فرصت‌های بیشتری داده شود تا آمادگی خود برای همکاری با سازمان ملل را به اثبات برساند.»

برزیل تمایلی به پذیرفتن دور چهارمی از تحریم‌ها علیه ایران ندارد و آن را «غیر سازنده» تلقی می‌کند.
برزیل یکی از اعضای پانزده‌گانه دارای حق رأی در شورای امنیت سازمان ملل است اما یکی از ۵ عضو دارای حق وتو نیست.

وزیر خارجه برزیل در مورد احتمال دور جدیدی از تحریم‌ها علیه ایران گفت:
«ما برای جامعه جهانی خواستار وضوح و شفافیت برنامه هسته‌ای ایران هستیم ولی چیزی که بیشتر به چشم می‌آید اینست که ایران به مذاکره تمایل دارد.»

آقای آموریم افزود:
«ما خواستار یک راه حل صلح‌آمیز برای این مناقشه هستیم، راه حلی که هزینه سنگینی بر دوش مردم ایران نگذارد.»

وزیر خارجه آلمان پس از این دیدار اظهار داشت که کشورش آماده مذاکره با ایران است ولی «از آن‌جا که دستی که به سوی آن‌ها دراز کرده‌ایم خالی مانده است ناچاریم در مورد اقدامات دیگری صحبت کنیم.»

آقای وستروله ادامه سخنانش افزود که «ما در قاره‌های مختلفی زندگی می‌کنیم فاصله برزیل با ایران با فاصله اروپا و ایران فرق زیادی دارد.»

وی هم‌چنین بار دیگر بر «نگرانی عمیق» اروپا از «تهدید ایران» تأکید کرد. کشورهای اروپایی از این‌که مناطق آن‌ها به مرور در تیررس موشک‌های ایران قرار گرفته ابراز نگرانی می‌کنند. گزارش تازه‌ای از آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در خصوص «احتمال کار گذاشته شدن کلاهک هسته‌ای بر روی موشک‌ها در ایران» بر این نگرانی‌ها افزوده‌است.

ایران این نگرانی‌ها را بی‌پایه می‌داند و وجود برنامه هسته‌ای مخفیانه با ابعاد نظامی را انکار می‌کند.

سازمان دانش‌آموختگان ایران اسلامی (ادوار تحکیم وحدت) با انتشار نامه‌ای سرگشاده خطاب به آیت‌الله صادق لاریجانی، رییس قوه قضاییه، خواستار آزادی احمد زیدآبادی، دبیرکل ادوار تحکیم در آستانه سال نو شد.

ادوار تحکیم با اعتراض به عدم موافقت با مرخصی آقای زیدآبادی، می‌گوید که با وجود گذشت چند ماه از توقیف وثیقه ملکی خواسته شده از سوی دادگاه بدوی، هنوز هیچ گونه ترتیب اثری در این خصوص داده نشده‌ است.

اعتراض به انتقال دبیرکل ادوار تحکیم به زندان رجایی شهر کرج از دیگر موارد مطرح شده در این نامه ‌است.

در بخشی از این نامه آمده ‌است: «در تبعیض آشکار دیگری مدتی است که آقای زیدآبادی از زندان اوین تهران به زندان رجایی شهر کرج منتقل شده و بدون بهره‌مندی از حقوق ناشی از اصل طبقه‌بندی زندانیان و لزوم تمایز میان مجرمان سیاسی و عادی در این زندان نگهداری می‌شود.»

بنا به این نامه، انتقال این فعال سیاسی به زندان رجایی شهر کرج، همسر و فرزندان وی را برای ملاقات‌های هفتگی دچار مشکل کرده‌ و «مجازات بی‌گناهان» است.

احمد زیدآبادی ۲۳ خرداد ماه، یک روز پس از دهمین انتخابات ریاست جمهوری در ایران بازداشت شد. دادگاه انقلاب وی را به شش سال حبس تعزیری، پنج سال تبعید به شهر گناباد و محرومیت دائم از فعالیت‌های اجتماعی و سیاسی محکوم کرد.

ادوار تحکیم وحدت می‌گوید که حکم صادره برای دبیرکل این سازمان «ناعادلانه و در در تناقض آشکار با قوانین موضوعه کشور» است.

این حزب اصلاح‌طلب، شیوه بازداشت فعالان سیاسی، نحوه برخورد با مردم معترض و دادگاه‌های برگزار شده پس از انتخابات را «مخالف صریح قانون و اخلاق» دانسته و نسبت به «عواقب سوء رویه‌های خلاف قانون و نقض حقوق شهروندان» هشدار داده ‌است.

آزادی سعید حائری و مهدی عربشاهی
رسانه‌های نزدیک به اصلاح‌طلبان از آزادی مهدی عربشاهی، دبیر تشکیلات دفتر تحکیم وحدت و سعید حائری، عضو کمیته گزارشگران حقوق بشر خبر داده‌اند.

به گزارش ادوار نیوز، مهدی عربشاهی ظهر روزگذشته، چهارشنبه با سپردن وثیقه ۲۰۰ میلیون تومانی از زندان اوین آزاد شد.

وی ششم دی ماه جاری، روز عاشورا در پارک لاله تهران بازداشت شده بود و طی دوران بازداشت برای «اعتراف اجباری» زیر فشار قرار داشت. میلاد اسدی و بهاره هدایت دو عضو دیگر شورای مرکزی دفترتحکیم وحدت با گذشت ماه‌ها از دستگیری‌شان هم‌چنان در زندان اوین هستند.

کمیته گزارشگران حقوق بشر، نیز از تودیع وثیقه ۱۰۰ میلیون تومانی برای آزادی سعید حائری خبر داده‌است.

وی که ۲۹ آذر ماه جاری به همراه شیوا نظرآهاری و کوهیار گودرزی، دو عضو دیگر این کمیته دستگیر شد، بیش از ۸۰ روز در زندان اوین بازداشت بود.

در حال حاضر شیوا نظرآهاری، کوهیار گودرزی، نوید خانجانی و سعید جلالی‌فر، چهار عضو کمیته گزارشگران حقوق بشر در بازداشت هستند.

در نزدیک به ۹ ماه گذشته بیش از پنج هزار نفر از مخالفان دولت در ایران بازداشت شده‌اند. دستگاه قضایی در روزهای اخیر اقدام به آزادی موقت برخی زندانیان سیاسی با تودیع وثیقه‌های سنگین کرده‌ است.

مصطفی تاج‌زاده، عضو جبهه مشارکت ایران اسلامی و سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، شب گذشته، چهارشنبه ۱۹ اسفند ماه از زندان اوین آزاد شد.

به گزارش خبرگزاری کار ایران (ایلنا)، آقای تاج‌زاده به صورت موقت، تا پایان تعطیلات نوروزی به مرخصی آمده‌ است.

هوشنگ پوربابایی، وکیل مصطفی تاج‌زاده، به ایلنا گفت که موکلش بدون تودیع وثیقه از زندان مرخص شده‌ است.

این فعال سیاسی روز ۲۳ خرداد ماه جاری، یک روز پس از دهمین انتخابات ریاست جمهوری در ایران بازداشت شد. «تبلیغ علیه نظام، اقدام علیه امنیت ملی، توهین به مسئولان نظام و نگهداری اسناد محرمانه» از جمله اتهاماتی است که به وی تفهیم شده‌ است.

به گفته خانواده آقای تاج‌زاده وی چند ماه از حبس ۹ ماهه خود را در سلول انفرادی سپری کرده و برای «اعترافات اجباری» تحت فشار بوده‌ است.

آقای تاج‌زاده در دو جلسه دادگاهی که برای رسیدگی به اتهامات وی از سوی شعبه ۱۵ دادگاه انقلاب برگزار شد، در اعتراض به روند دادرسی از خود دفاع نکرد. دادگاه هنوز حکم این عضو جبهه مشارکت را صادر نکرده‌ است.

وی اعلام کرده بود که دستگاه قضایی ایران باید پیش از محاکمه وی به شکایتش علیه احمد جنتی، دبیر شورای نگهبان رسیدگی کند.

مصطفی تاج‌زاده در سال ۱۳۷۸ هم‌زمان با ششمین انتخابات مجلس شورای اسلامی در ایران، در اعتراض به ابطال ۷۰۰ هزار رای مردم تهران توسط شورای نگهبان از آقای جنتی شکایت کرده بود. وی در آن زمان معاونت سیاسی وزارت کشور در دولت محمد خاتمی را بر عهده داشت.

در نزدیک به ۹ ماه گذشته شمار زیادی از فعالان سیاسی و مدنی شناخته شده در ایران بازداشت و به احکام سنگین حبس و تبعید محکوم شده‌اند.

دستگاه قضایی ایران در روزهای اخیر اقدام به آزادی موقت و دادن مرخصی به برخی زندانیان سیاسی کرده ‌است.

حکم اعدام حسین حقی، نوجوانی که در سال ۸۲ به مرگ محکوم شده بود، با رضایت اولیای دم مقتول متوقف شد.

به گزارش کمیته گزارشگران حقوق بشر، وی به اتهام ارتکاب به قتل مهدی خلیلی در مرداد ماه سال ۸۲ به اعدام محکوم شده بود.

مهدی خلیلی، در جریان یک درگیری که حسین حقی نیز در آن شرکت داشته ‌است بر اثر «جسم تیز و برنده به قفسه سینه» کشته می‌شود.

به گفته محمد مصطفایی، وکیل آقای حقی، موکلش در دادگاه، منکر هرگونه ایراد ضربی به مقتول شده و قبل از آن در دادسرا «تحت فشارهای روحی و به علت صغر سن» اتهام وارده را پذیرفته ‌است.

خانواده مقتول در قبال خرید یک منزل جهت تاسیس «حسینیه» از اعدام حسین حقی گذشت کردند. آقای حقی در زمان ارتکاب قتل، ۱۶ سال سن داشت و بر اساس قوانین بین‌المللی کودک به‌شمار می‌آید.

در سه سال گذشته ۳۲ کودک در جهان اعدام شده‌اند که ۲۶ مورد آن در ایران بوده‌ است. در حال حاضر بیش از ۱۳۰ نوجوان زیر ۱۸ سال با حکم اعدام در زندان هستند.

در ایران مجرمان زیر ۱۸ سالی که به اعدام محکوم شده‌اند، پس از رسیدن به سن ۱۸ سالگی اعدام می‌شوند. به گزارش سازمان‌های حقوق بشری، ایران بالاترین آمار اعدام کودکان را در جهان دارد.

بر اساس «کنوانسیون حقوق کودکان» و «پیمان بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی»، مجازات افراد زیر ۱۸ سال ممنوع است. ایران به این دو پیمان پیوسته و متعهد به اجرای مفاد آن‌ها است.

قوه قضائیه ایران چندی پیش اعتراف کرد که نمی‌تواند درباره پرونده‌های قتل که براساس قوانین شرع اسلام، مجازات آن‌ها قصاص است، قانونی مبنی بر حذف اعدام‌ها تهیه و به تصویب برساند.

بن‌بست بودجه‌‌نویسی
سرمقاله امروز رسالت با عنوان «سخنی با دولت و مجلس» در خصوص بحث‌های مجلس و دولت درباره بودجه سال آینده ایران است.

در این سرمقاله می‌خوانیم: «مردمی که بحث بودجه را از طریق رادیو پی‌گیری می‌کنند از خود سوال می‌کنند چطور می‌شود کارشناسان دولت و مجلس در موضوع واحدی دو نظر با اختلاف۱۸۰ درجه می‌دهند. راستی نظر کدام صحیح است؟»

در ادامه این سرمقاله آمده است: «متاسفانه اقتصاددانان دولت و مجلس در بودجه‌ریزی و بودجه‌بندی پای علم اقتصاد را پیش می‌کشند و درباره آن داد سخن می‌دهند. حال آنکه توانایی‌‌های علمی خود را موقعی باید نشان دهند که موضوع برنامه مطرح است.»

سرمقاله‎نویس رسالت افزوده است: «دولت می‌بایستی در تمام سال‌های پس از انقلاب در تدوین بودجه و دخل و خرج خود از نتیجه کار بازرس قانونی (سازمان حسابرسی) دو هزار بنگاه اقتصادی بهره ببرد که نمی‌برد. مجلس هم در تمام سال‌های پس از انقلاب در تصویب بودجه باید از گزارش تفریغ بودجه که محصول کار دیوان محاسبات است بهره ببرد، آیا می‌برد؟»

به نوشته این سرمقاله: «به نظر می‌رسد برای برون‌رفت از بن‌بست بودجه‌‌نویسی غیرعلمی و غیرحرفه‌ای باید کارشناسان دولت و مجلس در یک رویارویی با حضور نمایندگان و عناصر اصلی دولت، یک‌جا دستاوردهای علمی خود را با استنادات عقلی و منطقی رو کنند تا برای دولت و مجلس مکشوف شود حق با کیست؟»

متن کامل سرمقاله

لزوم توضیح وضعیت اقتصادی
سرمقاله امروز روزنامه دنیای اقتصاد با عنوان «کیک تولید و معمای مزد» به بررسی وضعیت توزبع ثروت در ایران پرداخته‌ است.

در این سرمقاله آمده‌است: «اطلاعات و آمار ارائه شده از سوی نهادهای مسوول تهیه آمار دخل و خرج خانواده‌ها از یک طرف و سطوح مزدی از سوی دیگر نشان می‌دهد که گسست میان این دو متغیر اقتصادی، هر سال بیشتر می‌شود.»

به نوشته این سرمقاله: «عرضه‌ گسترده نیروی کار و رشد چشم‌گیر آن در برابر تثبیت و حتی کاهش تقاضا برای نیروی انسانی با مهارت‌های اندک از سوی دیگر، روزنه‌ها را برای رشد دستمزد در سطوح بالاتر و حتی حداقل مزد مسدود کرده‌ است.»

سرمقاله‌نویس دنیای اقتصاد ادامه داده‌است: «در این روزها، شاید کارآمدترین ابزار برای نمایندگان سه گروه کارفرمایی، کارگری و دولت، توضیح دادن وضعیت موجود باشد. باید به جامعه توضیح داده شود که رشد اقتصادی ۳/۲ درصدی سال ۱۳۸۷ و احتمالا نزدیک به همین رقم و شاید کمتر در سال ۱۳۸۸، قدرت کمی برای توزیع ثروت ناشی از درآمد به بار آورده و هرگونه افزایش دست‌مزد در سطح بالاتر از نرخ تورم یا کمتر از نرخ تورم به التهاب در محیط‌های کار آسیب‌ وارد می‌کند.»

این سرمقاله افزوده‌است: «مشکل بنیادین این است که «کیک تولید» در ایران متاسفانه به دلیل فقدان سیاست‌های کارآمد اقتصادی، کوچک مانده‌است و به هر شاغل اندازه کوچک‌تری می‌رسد.»

متن کامل سرمقاله

سایر مطبوعات:
سرمقاله امروز روزنامه کیهان با عنوان «در اسارت جهل»

سرمقاله روزنامه تهران امروز با عنوان «سرعت‌گير به موقع»

سرمقاله روزنامه مردم سالاری با عنوان «رويارويي مردم‌سالاري با قبيله‌سالاري»

سرمقاله روزنامه ابتکار با عنوان «آمريکا يا ايران، موضوع اين است»

ابرار:
● كاهش تعرفه واردات خودرو به ميزان ۲۰ درصد
● لاوروف: نيروگاه اتمى بوشهر ۲۰۱۰ راه اندازى مى شود
● لايحه تاسيس استان البرز در مجلس اعلام وصول شد
● آيت‌الله هاشمى رفسنجانى: هر حكومتى كه پايه‌هاى مردمى نداشته باشد پايدار نمى‌ماند

ایران:
● زمین‌خواری در شمال برای تصاحب نصف یک شهر
● تغییر شیوه عرضه سوخت از سال آینده
● رئیس‌جمهور: رفع مشکلات افغانستان راه حل انسانی دارد
● سقف جریمه‌های رانندگی به ۲۰۰ هزار تومان می‌رسد

بانی فیلم:
● شرایط نابسامان اکران فیلم خارجی
● انیمیشن‌های نازل دیگر مجوز پخش نمی‌گیرند
● «نفر دهم» به خیابان ایتالیا رسید

تهران امروز:
● تلاش‌های دولت برای درآمد ۴۰ هزار میلیارد تومانی یارانه‌ها به نتیجه نرسید
● رئیس‌جمهور ایران: آمریکا در افغانستان دودوزه‌ بازی می‌کند
● گره‌خوردن سرنوشت کلوتیلد ریس با علی وکیلی‌راد؟
● جزئیات تازه از جنایات شیطان غرب تهران

جام جم:
● غول خفته مسکن بیدار نمی‌شود
● قهرمانی تکواندوی جهان؛ شاهکار نوجوانان ایران
● دریافت غیرقانونی حق فنی داروخانه‌ها ادامه دارد
● کاترین آشتون در معرض انتقادات شدید

جمهوری اسلامی:
● در رسیدگی به پرونده متخلفان فساد مالی شرکت دولتی قاطع باشید
● پایان رسیدگی به بخش درآمدی لایحه بودجه سال آینده در مجلس
● حکومت‌های فاقد پایگاه مردمی پایدار نمی‌مانند
● بایدن در کنار گور هرتزل: ذاتا خود را صهیونیست می‌دانم

رسالت:
● ضعیف‌کشی نکنید افراد با مسئولیت بالا تحت تعقیب قرار گیرند
● در مقابله با جنگ نرم باید انسان‌شناسی خود را عملیاتی کنیم
● پایگاه نظامی آمریکا در قرقیزستان برچیده شود
● برخی اعضای کارگزاران و اصلاح‌طلبان علیه نظام اتاق فکر ایجاد کرده‌اند

دنیای اقتصاد:
● اصلاح قیمت‌ها تدریجی می‌شود
● آهنگ عرضه مسکن سرعت گرفت؟
● احمدی‌نژاد در افغانستان: بیگانگان منطقه را ترک کنند
● کاهش هزینه واردات خودرو

کیهان:
● پیشنهاد ۴۰هزار میلیارد تومانی دولت در مجلس رای نیاورد
● شلیک موشک هوشمند از عرشه ناو شکن جماران
● ایران و افغانستان منافع و دشمنان مشترک دارند
● انبوه‌ساز زمین خوار در پردیس مسکن می‌سازد

مردمسالاری:
● تاخیر مجدد در راه اندازی نیروگاه بوشهر تا زمستان سال آینده
● روزهای داغ دموکراسی در عراق
● انتصابات جدید در نهاد ریاست جمهوری
● نحوه اجرای هدف‌مند کردن یارانه‌ها بسیار مهم است

گفتگوهای روز:
●روزنامه جام جم در شماره امروز خود با گفتگو با حمید استیلی، سرمربی تیم فوتبال استیل‌آذین گفتگو کرده‌است.

کلیات لایحه بودجه سال ۱۳۸۹ در مجلس ایران با اکثریتی ضعیف و در شرایطی به تصویب رسید که نزدیک به نیمی از ۲۹۰ نماینده یا حضور نداشتند و یا به آن رای منفی و ممتنع دادند. با این‌حال گروهی از مخالفان حاضر در مجلس، این لایحه را بویژه از نظر تورم‌زا بودن آن مورد انتقاد شدید قرار دادند.

دکتر فریدون خاوند استاد اقتصاد در پاریس، می‌گوید که صدای دانشگاهیان منتقد و نیز بدنه کارشناسی خود نظام، به خاطر فضای سیاسی حاکم بر ایران، در مورد این لایحه شنیده نشد.

این طرح کلیات لایحه‌ی بودجه، از نظر حقوقی اکثریت پیدا کرده است و با این اکثریت تصویب شده است. منتها این اکثریت، از ماهیت مجلس کنونی و چگونگی انتخاب اعضای این مجلس منشا می‌گیرد. کسانی هستند که به هر صورت به دولت رای اعتماد می‌دهند ولی در ورای این اکثریت، شکنندگی‌های بنیادی لایحه‌های بودجه‌ی سال ۸۹ به جای خود باقی می‌ماند و به جرات می‌شود گفت که در تاریخ ۳۱ ساله‌ی جمهوری اسلامی، هیچ بودجه‌ای تا این اندازه با بدبینی محافل کارشناسی کشور رو‌به‌رو نشده است.

همان‌طور که می‌دانید در سال‌های گذشته بخش بزرگی از دانش‌گاهیان به تفسیر و بررسی بود‌جه‌های سالانه می‌پرداختند اما امسال در گفت‌و‌گو با رسانه‌های داخل و خارج به دلیل جو حاکم بر سیاست کشور، سکوت پیشه کردند.

از بدنه‌ی کارشناسی جمهوری اسلامی هم که بخش عمده‌ی آن وابسته به جناح اصلاح‌طلب حاضر در مجلس است، صدایی شنیده نشد و معدود نمایندگان اصلاح‌طلب هم یا چیزی نگفتند یا به هر‌حال مطالب‌شان منعکس نشد.

شاید هم حضور نداشتند، زیرا انتقاداتی که مطرح شده است بیشتر از جانب آقای توکلی و نمایندگانی از جناح محافظه‌کار است.

دقیقا، در این شرایط با این جوی که بر وضعیت سیاسی کشور حاکم است، فقط چهره‌های اقتصادی جناح معروف به اصولگرای مجلس، از جمله همین آقای احمد توکلی و آقای الیاس نادران بودند که بودجه‌ی پیشنهادی محمود احمدی‌نژاد را به باد سخت‌ترین انتقاد‌ها گرفتند.

دکتر فریدون خاوند، استاد دانشگاه / عکس: دویچه‌وله

این اتنقاد‌ها نشان می‌دهد که حتی دستگاه کارشناسی مربوط به جناح معروف به اصول‌گرای جمهوری اسلامی هم از پیامد‌های آشفتگی حاکم بر سیاست‌های اقتصادی کشور که یکی از نمونه‌های آن همین بودجه‌ی سال آینده‌ی خورشیدی است، می‌ترسد و به وحشت افتاده است.

یکی از نکاتی که منتقدان حاضر در مجلس نسبت به این بودجه بر آن تاکید کردند، احتساب در‌آمد دولت بر مبنای نفت بشکه‌ای ۶۵ دلار است در صورتی که بودجه‌ی سال جاری بر مبنی ۵.۳۷ دلار بوده است، این تا چه حد طرح بودجه را آسیب‌پذیر می‌کند؟

اگر فقط بخواهیم بر واقعیات و پیش‌بینی‌های آینده‌ی بازار جهانی نفت تکیه کنیم، ۶۵ دلار در سال آینده به احتمال زیادبه دست می‌اید. البته بازار جهانی نفت به دلیل فراز‌و‌نشیب‌هایی که دارد ‌پیش‌بینی را بسیار دشوار می‌کند، ولی در مجموع بر اساس ارزیابی محافل بزرگ کارشناسی نفت می‌شود گفت که میانگین بهای نفت در سال آینده از ۶۵ دلار پایین نمی‌آید.

منتها مسئله‌ی بزرگ این است که چگونه کشوری که می‌‌خواهد روز‌به‌روز نقش نفت را در مسائل داخلی خود به‌خصوص در هزینه‌های بودجه کاهش دهد، از ۳۷ دلار به ۶۵ دلار برای هر بشکه جهش می‌کند و به‌اضافه اگر این رقم ۶۵ دلار را با رقمی که در بسیاری از بودجه‌های کشور‌های نفت‌خیز از مکزیک گرفته تا عربستان سعودی و الجزایر و کشور‌های منطقه‌ی خلیج فارس در جهان مقایسه کنیم، می‌بینیم که ایران در ارزیابی درآمدهای نفتی از محل نفت، سطح بالا را نگه داشته است.

به همین دلیل است که اصولا از این مقدار ۶۵ دلار هم باید فراتر رفت. درواقع درآمد حاصل از نفت بیشتر از آن چیزی است که این‌ها می‌گویند و از این ۶۵ دلار هم بیشتر می‌شود ولی به‌دلیل این‌که دولت احمدی‌نژاد در ۵ سال گذشته با نفت بشکه‌ای ۷۰ تا ۸۰ دلار عادت کرده است، غیر ممکن است که بتواند این عادت خود را ترک کند و بنابراین مطمئن باشید هر چه که در سال آینده وارد خزانه‌ی ارزی کشور می‌شود بازهم از سوی دولت آقای احمدی‌نژاد هزینه خواهد شد.

انتقاد جدی دیگری که به لایحه بودجه در مجلس شده و البته از مدت‌ها قبل هم مطرح بوده، مسئله‌ی حذف یارانه‌ها است که معتقدند به شدت تورم‌زا است و حدس می‌زنند از ۲۵تا ۵۰ درصد تورم افزایش پیدا می‌کند، اما مجلس اعلام کرده‌ است که در کمیسیون مربوطه، درآمد حاصل از حذف یارانه ها از ۴۰ هزار میلیارد تومان به ۲۰ هزارمیلیارد تومان یا اگر به دلار بگوییم از ۴۰ میلیارد دلار به ۲۰ میلیارد دلار کاهش پیدا می‌کند. نصف شدن درآمد حاصل از حذف یارانه‌ها، چه‌قدر می‌تواند مسئله‌ی تورم‌زا بودن بودجه را کنترل کند؟

در قانون هدف‌مند کردن یارانه‌ها که دی‌ماه گذشته به تصویب رسید، مقرر شده بود که درآمد دولت در سال اول از محل حذف یارانه‌ها بین ۱۰ تا ۲۰ هزار میلیارد تومان خواهد بود.

آقای احمدی‌نژاد این قانون را در نظر نگرفت و در لایحه‌ی بودجه‌اش ۴۰هزار میلیارد تومان را پیش‌بینی کرد و به علت همین تضاد حقوقی شدید که اصلا غیر‌قابل اجرا بود، بالاخره مجلس این را نصف کرد و در همین نصف شدن هم حداکثر چیزی را که در قانون هدف‌مند کردن یارانه‌ها پیش‌بینی شده بود، یعنی سقف حداکثر را برگزید. بر اساس ارزیابی تمام محافل کارشناسی، از مرکز پژوهش‌های مجلس گرفته تا بانک مرکزی جمهوری اسلامی و ارزیابی کارشناسان مستقل، حتی همین ۲۰ هزار میلیارد تومان در‌آمد ناشی از یارانه‌ها هم در سال آینده به شدت تورم‌زا خواهد بود.

یعنی دست کم بهای نفت و حامل‌های انرژی را ۳ برابر خواهد کرد. البته من می‌خواهم بر این نکته تاکید کنم که شخصا در کنار بسیاری از کارشناسان مسائل اقتصادی ایران معتقدم که هدف‌مند کردن یارانه‌ها کاری بسیار درست و لازم است، اما با شکل کنونی و آن صورتی که آقای احمدی‌نژاد می‌خواهد اجرا کند، این مسئله ممکن است آشفتگی‌های بسیار زیادی در مسائل اقتصادی کشور به وجود بیاورد.

به‌خصوص از نظر این که در شرایطی که کشور با نرخ رشد بسیار پایین ، یعنی یکی از پایین ترین نرخ رشد‌ها در تاریخ جمهوری اسلامی رو‌به‌رو هست، حجم تورم را به صورت جهشی بالا خواهد برد. ترکیب این دو وضعیت می‌تواند شرایط را از نظر اقتصادی برای مردم بسیار دشوار کند.

در همین ارتباط یک پرسش دیگر پیش می‌آید. همان‌طور که اشاره کردید حذف یارانه‌ها در یک اقتصاد مبتنی بر تولید و قوانین رقابتی بازار، اقدامی منطقی و مورد حمایت اقتصاددانان است. ولی در ایران به‌جز متکی بودن مطلق در‌آمد ملی بر نفت، چه دلایلی موجب می شود که حذف یارانه ها جواب ندهد؟ آیا سیستم اقتصادی ایران را واقعا می توان اقتصادی مبتنی بر قواعد سالم بازار دانست؟

واقعی کردن قیمت‌ها و حذف یارانه‌ها بخشی از یک اصلاحات پر دامنه‌ی اقتصادی است که تمام جنبه‌های اقتصاد، تولید، بازرگانی و روابط مالی یک کشور را در بر می‌گیرد. بنا‌براین مسئله‌ی هدف‌مند کردن یارانه‌ها و واقعی کردن قیمت‌ها را نمی‌شود به صورت جداگانه و منزوی مورد بررسی قرار داد.

این مسئله بخشی از یک رفورم بنیادی اقتصادی است و رفورم بنیادی اقتصادی نیز در پیوند نزدیک با انجام اصلاحات بنیادی در سیاست‌های داخلی و خارجی کشور است.

اگر این شرایط آماده باشد، هدف‌مند کردن یارانه‌ها مطمئنا جواب می‌دهد ولی ما در حال حاضر در وضعیتی قرار داریم که این مسئله‌ی هدف‌مند کردن یارانه‌ها به صورت منزوی و در راه یک‌ سلسله هدف‌های سیاسی جناح حاکم مورد استفاده قرار می‌گیرد. در عوض بسیاری از محور‌های اصلاحات از خصوصی‌سازی و آزاد‌سازی اقتصادی گرفته تا اصلاحات در زمینه‌ی نرخ ارز کشور فراموش شده است.

به علاوه در عرصه‌ی سیاسی، کشور ما با بحران بزرگ سیاسی رو‌به‌رو است و بخش بزرگی از نیرو‌ها حتی در درون جمهوری اسلامی، نمی‌توانند به پیش‌برد این رفورم کمک کنند و از لحاظ بین‌المللی هم کشور با یکی از تنش‌هاش بسیار سخت خودش رو‌به‌رو است.

بنابراین در این وضعیت، با توجه به مجموعه‌ی این معضلات، اجرای این طرح جز این‌که نتایج بسیار وخیمی را برای اقتصاد ایران به‌وجود بیاورد به نظر من هیچ پیامد دیگری نخواهد داشت.

مریم رئیس‌دانا، نویسنده مجموعه داستان‌های کوتاه عبور در سال ۱۳۴۷ به دنیا آمده است. او لیسانس ترجمه از زبان فرانسه در ایران است.

تا به حال پنج کتاب به نام‌های «نوشته‌های پراکنده صادق هدایت»، «بررسی آثار و آرای هدایت»، «صادق هدایت در بوته نقد و نظر»، «مجموعه داستان عبور» و ترجمه اشعار ژاک پره ور به نام «زمان گم شده» را منتشر کرده است. او شماری ترجمه مقالات، گزارش و نقد نویسی در جراید دهه‌ی ۷۰ در ایران را نیز در پرونده کاری خود دارد و از همکاران رادیو زمانه است.

در خواندن داستان‌های مریم رئیس‌دانا به این نتیجه می‌رسیم که در مرحله‌ای است که سبک‌های مختلف نوشتاری را تجربه می‌کند. در عین حال به نظر می‌رسد که هنوز پرداخت یک پارچه و به هم بافته یک داستان ملکه ذهن او نشده است و در مرحله تجربی قرار دارد. اما بدون شک او با علاقمندی کار نوشتن را پی گیری می‌کند.

به آغاز نخستین داستان این مجموعه، «کابوس» توجه کنید:

«پنج عصر
روی چمن های تپه قدم می‌زدم، و از بالا به پایین نگاه می‌کردم. دختر بچه هشت ساله‌ای بودم با موهای حنایی که توپ بازی می‌کرد. دخترک همانی بود که صاحب قصر با پدرش خصومت دیرینه داشت. در حال بازی توپش به این طرف سیم های خاردار افتاد. به بالا و به من نگاه کرد، از نگاه کردن به من واهمه داشت، مردد بود که بیاید یا نه. حتما منعش کرده بودند که پایش را به این سو بگذارد.

لبخند زدم، به طرفم آمد، نزدیک شد. توپ جلوی پای من افتاده بود. با دست‌هایم توپ را برایش پرتاب کردم، آن را برداشت و به من نزدیک شد. کمی توپ بازی کردیم و روی چمن‌های سبز، این طرف و آن طرف دویدیم و پریدیم. ناگهان توپ در استخر افتاد. خواست که توی آب بپرد و برش دارد. دستش را گرفتم، گفت:
- شنا بلدم.

می‌دانستم که نباید برود. نیروی عجیب و مرموزی به من می‌گفت که نباید برود، اما دخترک اصرار می‌کرد. پس رهایش کردم و او رفت.

تا من در آب رفتم توپ هم زیر آب رفت و ناپدید شد. من نیز به دنبال توپ زیر آب رفتم، اما آن را نیافتم، من که بالا آمدم، توپ هم در گوشه‌ی دیگر استخر روی آب آمد...»

در این داستان کوتاه تمامی شخصیت‌های زن یکی هستند. دختری که در آب غرق می‌شود و دختری که می‌کوشد او را نجات دهد، و همچنین مادر دختر در حقیقت یک نفر هستند. داستان به گونه‌ای روایت می‌شود که گویی داریم روایت خوابی را می‌خوانیم. البته در بررسی دقیق‌تر متوجه می‌شویم نویسنده در جست‌وجوی زبانی است تا ماجرای بسیار مهمی را بازگو کند.

آب گویا در رویاها نمایش‌گر مسائل عاطفی است. ما دخترکی را می‌بینیم که عاقبت در آب غرق می‌شود و آن دیگری را می‌بینیم که ناظر بر غرق شدن اوست، در حالی که این خود اوست که دارد غرق می‌شود.

زن سوم، «مادر»، که باز خود راوی است در جست‌وجوی دختر گم شده به صاحب قصر رجوع می‌کند.

در انتهای این داستان به طور صریح شاهد تجاوز دردناکی به دختر بچه هستیم. در نتیجه پرسشی که مطرح می‌شود این است که چرا نویسنده با این همه پافشاری فضایی را می‌سازد که در نهایت منجر به بیان عین حقیقت می‌شود. آیا او با خواندن کتاب‌های روانشناختی با سمبل‌های ویژه رفتار جنسی آشنا شده است؟ و یا این سمبل‌ها از ناخودآگاه روان نویسنده می‌جوشند؟

باور دارم که بیان حقیقت در متن فرهنگ ایرانی بسیار مشکل است. در ساختار فرهنگ ما رفتارهای جنسی به غایت پوشیده و پنهان هستند و درست به همین دلیل هیچ‌گاه نمی‌توان برای مسئله روسپی‌گری راه‌حلی پیدا کرد. اما در عین حال طرح این مسائل حتی در شکل رفتار عادی غیر ممکن به نظر می‌رسد.

در این داستان مریم رئیس‌دانا به یکی از دقایق ترسناک و مشکل این مسئله وارد می‌شود: تجاوز به کودک.

رئیس‌دانا در پیچش و چرخش داستانی می‌کوشد این مهم را شرح دهد. این که موفق است یا نه نکته‌ای است که جای بحث و گفت‌وگو دارد. کودک با توپ بازی می‌کند. توپ در آب می‌افتد و کودک وارد آب شده و ناپدید می‌شود.

در پس و پشت این داستان تمایل به بی‌عمل کردن زن به چشم می‌خورد. هیچ حرکتی نکنیم چون ممکن است دشمن از راه برسد و تجاوز کند. حالا آیا به راستی شاهد یک تجاوز هستیم و یا داستان در آغازینه این مهم متوقف می‌شود؟

من اما در داستان‌های دیگر نویسنده این تلاش برای شرح حقیقت را نیافتم. داستان‌های دیگر این مجموعه اغلب به روابط دو نفری می پردازد و حالت‌های عاشقانه و یا شبه عاشقانه را در بر می‌گیرد، و این پردازش در متنی سرد و خاکستری شکل می‌گیرد.

داستان‌ها در عین حال گاهی در متن و بطن جامعه حرکت می‌کنند. گاهی نویسنده دوباره وارد میدان‌های تخیل می‌شود.

به بخشی از داستان «عبور» که نام خود را به این کتاب داده است توجه کنیم:

«یک روز صبح که از خواب بیدار شدم دست و صورتم را مثل همیشه شستم. بعد رفتم جلوی آینه تا مثل هر روز موهایم را شانه کنم. یکهو دیدم که همه‌اش سفید شده. صورت و دست‌ها و تنم چروک و پیر و جمع شده بود، و یکی شده بودم شبیه خودم. لب به دندان گزیدم. دست بر دست زدم و گفتم:

_ ا...ا...، پس چرا این طور شدی بدبخت؟ تو دیگه کی هستی؟ تو که این شکلی نبودی!

اصلا یک کس دیگر بود، اما همان کس یعنی من طبق شناسنامه متولد تهران سال ۱۳۱۰ خورشیدی بودم و الان هفتاد سالم می‌شد ولی مطمئنم هفتاد سال طول نکشید، همه‌اش یک سال هم نشد.»

پس در نتیجه مریم رئیس‌دانا علاقمند است که مراحل مختلف زندگی را در یک گام به پیماید . همه را در یک نشست نشان دهد. این با خود هم هویت شدن و در میدان های مختلف سنی تجزیه شدن نشانه تلاش نویسنده برای کسب هویت و در عین حال پروازی ذهنی است.

در این داستان نیز از رفتارهای ممنوع جنسی سخن به میان می‌آید. چرخش دیگری برای ایجاد تغییر در سنت‌های اجتماعی.

مریم رئیس‌دانا در تمامی داستان‌هایش می‌کوشد حرف جدیدی بزند. البته نمی‌دانم اشکال از من است یا از داستان‌ها که پی رنگ آن‌ها در ذهنم جای نمی‌گیرد. رئیس‌دانا چه در زمان‌هایی که به میدان‌های رمزی وارد می‌شود و چه در زمان‌هایی که در دایره رئالیسم و واقع‌گرایی حرکت می‌کند لحنی سرد و خاکستری دارد. این باعث می‌شود که داستان در ذهن خواننده جا نیفتد و موضوع آن حالتی پرنده‌وار پیدا کند.

با بخش دیگری از داستان «آواز آ» با مریم رئیس‌دانا بدرود می‌گوییم:

«آب انبار بود و از زانو به پایین در آب. از پشت، صداها تعقیبش می‌کردند. همه جا سیاهی بود، به عمق آن سیاهی دوید، با تمام توان، ولی هرچه بیشتر تلاش می‌کرد از سرعتش کمتر می‌شد. سنگین و کند می‌شد. در آب می دوید، آنها هم می دویدند، می ایستادند. صبر، سکوت، و گوش می‌کردند، دوباره آن تعقیب سخت آغاز می‌شد.

در تاریکی و آب می دوید. هزار بار این تاریکی را رفته بود. دیوارها را نمی‌دید، بلکه حس می‌کرد، و از پیچ و تابشان و از رج‌های بند کشی شده‌شان می‌گذشت.

گره می‌آمد و او می‌گریخت، نفس کم می‌آورد، تمام تنش شده بود قلب، کوبش آن را در مغزش می‌شنید.

بن بست شد. دیوار بود. سکوت شد و صدای سنگین آن کر می‌کرد، تمام حجم بدنش شده بود گوش و زنگ ممتد سکوت.
و دیوار، سکوت و بعد نورافکن...»

طرح مسأله: دفاع از آزادی و دموکراسی و حقوق بشر در ایران با چه واکنشی از سوی رژیم روبرو می‌شود؟ طلب دلیل برای اثبات صدق باورهای دینی چه پاسخی دریافت می‌کند؟

مدعای دفتر اول «مانیفست جمهوری‌خواهی» را در نظر بگیرید: «احکام فقهی با آزادی و دموکراسی و حقوق بشر تعارض بنیادین دارند».

اینک مدعای ابن سینا را از نظر بگذرانید: «صدق معاد جسمانی را نمی‌توان با دلایل عقلی اثبات کرد».

حال چند مدعای مشابه مدعای ابن سینا را در نظر بگیرید: «برای اثبات صدق کلام الله بودن قرآن، حتی یک دلیل عقلی وجود ندارد و تا حدی که من می‌فهمم، نمی‌تواند وجود داشته باشد».
«صدق عصمت پیامبران را نمی‌توان با دلائل عقلی اثبات کرد».
«صدق ختم نبوت را نمی‌توان با دلائل عقلی اثبات کرد»
«برای اثبات صدق وجود مقدس امام دوازدهم، با طول چندین قرن زندگی، حتی یک دلیل عقلی وجود ندارد و تا حدی که من می‌فهمم، نمی‌تواند وجود داشته باشد».

محل نزاع، اثبات عقلی باورهای دینی است، نه صدق و کذب آنها. به تعبیر دقیق‌تر، محدودیت‌های عقل بشری محل نزاع است. یعنی: اگر مومنان موفق شوند به تمامی شبهات وثاقت تاریخی متن پاسخ گویند، حداکثر چیزی که اثبات خواهد شد، این است که قرآن سخنان پیامبر گرامی اسلام است، نه کلام الله. هیچ راه عقلی/بشری برای اثبات کلام الله بودن قرآن وجود ندارد.

حال مدعای دیگری را در نظر بگیرید: «خدای فقیهان و متکلمان (خصوصاً اشاعره) مسلمان با خدای فیلسوفان و عارفان مسلمان تفاوت دارد».

این مدعا، مدعایی تجربی است. یعنی می‌توان نشان داد که خدای «برهان صدیقین» و «وحدت شخصی وجود» ملاصدرا، و خدای وحدت وجود عارفان مسلمان، همان خدایی نیست که فقیهان مسلمان برساخته‌اند. سهل است، حتی می‌توان نشان داد که ابن سینا و ملاصدرا و ابن عربی از سوی فقیهان تکفیر شده‌اند. ابن سینا هم در پاسخ آنان گفت:

کفر چو منی گزاف و آسان نبود
محکم‌تر از ایمان من ایمان نبود
در دهر یکی چو من آن هم کافر
پس در همه دهر یک مسلمان نبود.

اما مدعای دیگر: «شیعیان اولیه ائمه را دارای علم غیب و معصوم به شمار نمی‌آوردند. ائمه، افراد نادری که چنان باورهایی داشتند را غالی به شمار می‌آوردند. علم غیب و عصمت ائمه، ساخته‌ی شیعیان قرون بعد است».

مرحوم حیدر علی قلمداران در کتاب محققانه‌ی «راه نجات از شر غلات» تمام مستندات این مدعا را گرد آورده است. کتابی که در دهه‌ی پیش از انقلاب در قم انتشار یافت. او نشان داده است که شیعیان اولیه، ائمه را فقط «علمای ابرار» به شمار می‌آوردند، نه واسطه‌ی فیض و دارای علم غیب و معصوم از خطا.

مدعای بعدی: موعودگرایی یکی از اجزای ادیان ابراهیمی (یهودیت و مسیحیت و اسلام) است. با وفات هریک از ائمه، گروهی از شیعیان، امام درگذشته را مهدی موعود معرفی می‌کردند. بر همین مبنا، گروهی از پیروان امام یازدهم، پس از وفات ایشان، او را مهدی موعود قلمداد کردند و گروه دیگری، گفتند که او دارای فرزند بوده و مخفی شده است تا از خطر در امان بماند.

زمان غیبت رفته‌رفته افزایش یافت (البته شیعیان پس از وفات امام یازدهم به ۱۴ گروه تقسیم شدند). پرسش این است: از این رأی متافیزیکی که موجود نجات‌دهنده‌ای در پایان خواهد آمد تا بشریت را نجات دهد، چگونه می‌توان به تعیین مصداق راه برد؟

حال مدعای دیگری را در نظر بگیرید: «فقیهان برای سلطه‌ی بر مردم مسلمان، یک «نظام الهیاتی آسمانی» مشابه «نظام سلطانی زمینی» درست کرده‌اند، تا سلطه‌ی زمینی‌شان را موجه سازند».

اسلام فقیهانه برای سلطه‌ی بر مردم و توجیه رفتارهای ضداخلاقی‌اش، حدیث جعل می‌کند تا رفتارهای خود را به سخنان پیامبر گرامی اسلام موجه سازد: در کتاب کافی، با سند صحیح، از ابو عبدالله (امام صادق) روایت شده است که وی گفته است که پیامبر گرامی اسلام گفته است:

«اذا رایتم اهل الریب والبدع من بعدی فاظهروا البراءه منهم و اکثروا من سبهم والقول فیهم والواقیعه و باهتوهم کیلا یطمعوا فی الفساد فی الاسلام و یحذرهم الناس و لایتعلموا من بدعهم یکتب الله بذلک الحسنات و یرفع لکم به الدرجات: هرگاه، پس از من، به کسانی برخوردید که یا در دین شک دارند یا چیز نوظهوری به دین وارد می‌کنند بیزاری خود را از آنان آشکار کنید و تا می‌توانید دشنام‌شان دهید و بدگویی‌شان کنید و افتراشان بزنید و دروغ و بهتان‌شان ببندید تا امیدشان به تباه‌کردن اسلام نومید شده و این کارها مردم را از اطراف‌شان پراکنده کند تا از بدعت‌های‌شان چیزی نیاموزند. خدا به خاطر این کارها برای‌تان حسنه می‌نویسد و درجات شما را متعالی می‌گرداند»¹.

فقیهان بنیادگرا با استناد به احادیثی که خود برساخته‌اند، نواندیشانی که قرائت دیگری از اسلام ارائه می‌کنند را با افترا و دروغ و بهتان بدنام می‌کنند. این نوع احادیث جعلی را مبنای دروغ و بهتان و اهانت قرار دادن، بیش از آن که به سود دین باشد، موجب دین‌گریزی جوانان خواهد بود.

اینک به پاسخ‌های فیلسوفان و ایدئولوگ‌های سلطان (آیت‌الله علی خامنه‌ای) به مدعیات یاد شده بنگرید، تا روشن شود که عمل به احادیث جعلی، جای استدلال را گرفته، و سلطان را با مدافعانی تنها گذارده که جز زندان و شکنجه و اعدام و فحاشی و بهتان و دروغ، راهی برای رویارویی با دگراندیشی دینی نمی‌شناسند.

۱ - جاسوس بیگانه: پس از انتشار نامه به دبیرکل سازمان ملل متحد، درباره‌ی وضعیت حقوق بشر در ایران، که امضای سیصد تن از بزرگترین روشنفکران جهان را در پای خود داشت، علی فلاحیان در مصاحبه ای با خبرگزاری مهر در این خصوص گفت:

«عده ای نوکر، سر سپرده و حقوق‌بگیر از غرب، با وجود آنکه می‌دانند نئومحافظه‌کاران حاکم بر کاخ سفید به دروغ از حقوق بشر و دموکراسی و آزادی سخن می‌گویند و آمریکایی‌ها از مسیر انجام جنایات گسترده در دنیا قصد تامین منافع خود را دارند، رسوایی و مفتضح شدن سردمداران استکبار را نمی‌بینند و در گوشه و کنار با پوشش دفاع از حقوق بشر در ایران به نفع اربابان قدرت و ثروت امضاء جمع می‌کنند، اما خوشبختانه امروز مورد حمایت کسانی که تا دیروز تصور می‌کردند این افراد «مظلوم و روشنگر حقایق» هستند، نیستند. ... آن زمان که ما اطلاعاتی بودیم افرادی چون اکبر گنجی را که حتی بحث جاسوسی او در سال‌های اخیر مطرح بود، می‌شناختیم ولی هر چه فریاد زدیم صدای ما به جایی نرسید و افرد مذکور، با کمک‌های خارجی و حمایت‌های آگاهانه و ناآگاهانه برخی روزنامه‌چی‌های داخلی موفق شدند انواع اتهامات را با بهره‌گیری از انواع ابزارهای فرهنگی و هنری به نظام و مسئولان وارد کنند و بالاخره با گذشت زمان چهره واقعی آنها افشا شد»².

علی فلاحیان می‌گوید زمانی که وزیر اطلاعات سلطان بود، فعالیت‌های گنجی را تحت نظر داشته‌اند، «ولی هر چه فریاد زدیم صدای ما به جایی نرسید» و گنجی توانست «انواع اتهامات را با بهره‌گیری از انواع ابزارهای فرهنگی و هنری به نظام و مسئولان وارد کند».

آن اتهامات چه بود؟ ترور دگراندیشان در داخل و خارج کشور طی پروژه‌ی قتل‌های زنجیره‌ای. آیا قتل عام چند هزار زندانی سیاسی و ترور ده‌ها دگراندیش در داخل و خارج از کشور اتهام بلادلیل است؟ مگر وزارت اطلاعات طی یک بیانیه‌ی رسمی مسئولیت ترورها را به عهده نگرفت؟ مگر متهمان ترورها به صراحت نگفتند که ترورها به دستور وزیر اطلاعات صورت می‌گرفته است؟

این مدعا حتی در حکم دادگاه هم ذکر شده است، اما قاضی چون سند مکتوبی در این خصوص وجود نداشت، آن را نپذیرفت. شما که مدعی اتهام جاسوسی برای نویسنده هستید، چرا طی دوبار بازداشت هیچ گاه چنین اتهامی تفهیم نشد؟

۲ - اجرای دستورات استکبار جهانی توسط مزدورانش: حجت‌الاسلام مهدی طائب، عضو سابق وزارت اطلاعات، مسئول اطلاعات موازی در دوران اصلاحات، مسئول پیشین بسیج و مسئول فعلی سازمان اطلاعات سپاه، درباره ی مقالات «امام زمان به چه کار فقها می‌آید»، در گفت‌وگو با رجانیوز گفته است:

«سکولاریسم گنجی و همفکرانش مقدمه انکار اصول دین بود. این افراد برای اجرای دستورات استکبار جهانی ابتدا باید به انکار جزئیات می‌‌پرداختند تا به اصل برسند. گنجی به همراه همفکران خود ابتدا با ترویج سکولاریسم که ساخته و پرداخته امریکاست، جزئیات دین را مورد انکار قرار دادند و بعد از آن به انکار اصول دین مبادرت کردند. استعمار زمانی می‌‌تواند سلطه خود را بازیابی کند که جامعه را بی‌‌دین کند و سکولاریسم مقدمه بی‌‌دینی است. امریکایی‌ها در قالب سکولاریسم می‌گویند که بشر باید متنوع باشد و دین با تنوع سازش ندارد و اگر دین بخواهد یکی باشد، دیگر نمی‌تواند حاکم باشد. همین که دین از حکومت جدا شود، امریکا به منافعش می‌‌رسد چرا که در سایر گفتمان‌ها، گفتمان مستقل وجود ندارد. در شرایط فعلی اگرچه قرآن وجود دارد، اما به این دلیل که از ثقل ولایت جداست، حاکمیت ندارد. استکبار جهانی به همراه مزدورانش اگر بخواهند انقلاب اسلامی را شکست دهند، باید نقطه امید شیعه را بزنند، نقطه امید امروز ما رهبر انقلاب است که از او به عنوان نایب عام امام زمان تبعیت می‌کنیم و اگر کسی بخواهد نایب امام زمان را از کار بیاندازد لازم است تا امام زمان را به خیال پوج خود از اعتبار ساقط کند. این افراد در حقیقت اکنون با خود امام زمان کاری ندارند، بلکه می‌خواهند رهبر موجود را که علمدار خیمه است بزنند و علم این خیمه اعتبارش به آن امام غائب از نظر است. استکبار اگر در این کار موفق می‌‌شد، حملاتش به قرآن نیز موفق می‌شد و اگر در این کار موفق نمی‌‌شدند کارهای دیگرشان نیز جواب نمی‌داد. افرادی مانند گنجی را مزدوران استکبار هستند. در اینکه این افراد سنگ بیگانه را به سینه می‌‌زنند تردیدی نیست، مثل نماینده اصلاح‌طلبی که فرار کرد و این اظهارات نشان می‌‌دهد که این افراد مؤید و همکاران استکبار بوده و قبله‌گاهشان آنجاست و معلوم است که برای آن‌ها کار می‌‌کنند»³.

اگر باب استدلال و عقلانیت مسدود است، باب اهانت و بهتان و دروغگویی همچنان مفتوح است. سکولاریسم را آمریکا ساخته و پرداخته کرده است. جدایی نهاد دین از نهاد دولت هم عین تأمین منافع دولت آمریکاست. در عین حال، استفاده‌ی صرفاً ابزاری از امام زمان در این سخنان کاملاً هویداست.

علمدار خیمه‌ی اسلام، سلطان (آیت‌الله خامنه‌ای)است. اسلام بنیادگرایانه‌ی فقاهتی، برساخته‌ای است برای توجیه سلطه‌ی ولی فقیه و مریدان منفعت‌جوی او. آنان با توسل به امام زمان است که به شیرهای نفت و قدرت متصل شده‌اند و خون مردم را می‌مکند. وقتی با طلب دلیل مواجه می‌شوند، طالب دلیل را یکی از مزدوران استکبار جهانی قلمداد می‌کنند.

۳ - «چنان»کردن در چاه زمزم: آیت‌الله احمد خاتمی، امام جمعه تهران، عضو هیأت رئیسه مجلس خبرگان رهبری و عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، طی سخنانی نظرات عرضه‌شده را ملحدانه خواند و گفت:

«اظهارات گنجی مبنی بر اینکه موضوع امام زمان (عج) برخاسته از نزاع‌های خانوادگی بر سر ارث و میراث و جانشینی بوده، سخنی برخاسته از جهل، بی‌اطلاعی و عناد اوست. اعتقاد به مهدویت اعتقادی با مستندات بسیار محکم به استناد قرآن و روایت است. بیش از ۳۵۰ آیه قرآن کریم تعویل به حضرت امام زمان (عج) داشته و صدها روایت از نبی اکرم (ص) و معصومین (علیهم السلام) به آن حضرت اختصاص دارد. اظهارنظر جاعلانه‌ی گنجی مصداق مثلی است که می‌گویند در چاه زمزم «چنان» می‌کنند تا معروف شوند. این اظهارنظر با این انگیزه است که نویسنده هتاک مذکور می‌خواهد بگوید هنوز هست و انگیزه دیگری برای آن متصور نیست. او همان کسی است که پیامبر را خشونت‌طلب خواند و انتصاب قرآن به خداوند را انکار کرد. حقیقتا معتقدم یکی از عوامل اساسی رویگردانی مردم از جریان اصلاح‌طلبی، این گونه آدم‌ها و اظهارنظر ملحدانه آنان بوده است. معتقدم باید بالاترین فریادها را علیه این عنصر هتاک داشته باشند. ... در اینجا سخن از امام زمان (ع) است که از مبانی استوار اعتقادات شیعه و اهل سنت محسوب می‌شود. ... ای کاش این جریان هر چه زودتر مرز خود را با جریان سکولاریزم و جریان بی‌دینی و دین‌ستیزی مشخص می‌کرد»⁴.

این مدعا که تاکنون حتی یک دلیل عقلی برای اثبات صدق کلام الله بودن قرآن و وجود امام زمان اقامه نشده است، و اقامه‌شدنی نیست را می‌توان براحتی ابطال کرد. فقط کافی است یک دلیل عقلی ارائه گردد تا مدعا ابطال شود. اما وقتی دستان مدعیان رسمی دین از دلیل خالی است، جای دلیل را با الحاد، هتاکی و «چنان»کردن در زمزم پر می‌کنند. این شیوه‌ی پاسخ‌گویی فقهای درباری سلطان است.

پانوشت‌ها:

۱. شیخ مرتضی انصاری، المکاسب، چاپ تبریز، ۱۳۷۵ ه- ق، ص ۴۵، س س ۲۷-۲۸.

۴. رجوع شود به این‌جا

ایران در صحنه‏ی سیاست خارجی با مشکلات فراوانی روبرو است. اما عرصه‏ها و موضوعات این مشکلات متفاوت هستند؛ مشکلاتی با جهان غرب که عمدتاً حول بحران هسته‏ای ایران تشکیل شده‏اند و مشکلاتی با همسایگان. در حوزه‏ی مشکلات ایران با کشورهای همسایه نیز نوع تنش‏ها متفاوت هستند.

چه سیاست‏هایی می‏توانند به تخفیف این بحران‏ها کمک کنند؟ آیا اساساً امیدی به حل این مناقشات وجود دارد؟ این‏ها سؤالاتی هستند که با آقای ماشاء‌الله شمس‏الواعظین، تحلیل‏گر سیاسی و مطلع در امور کشورهای عربی حوزه‏ی خلیج فارس، در تهران در میان گذاشته‏ام.

آقای شمس‏الواعظین، به نظر می‏رسد اختلاف ایران با کشورهای عربی حوزه‏ی خلیج فارس، مربوط به امروز نباشد. زمینه‏ی این اختلافات به چه مسائلی برمی‏گردند؟

ایران با عربستان سعودی و امارات متحده‏ی عربی، چه قبل و چه بعد از انقلاب، چالشی طولانی مدت دارند. بعد از انقلاب هم حوزه‏ی رقابت‏‏های منطقه‏ای، به ویژه با عربستان سعودی و رقابت‏ها یا اختلافات مرزی با امارارت بر سر جزایر سه‏گانه‏ی ایرانی تنب کوچک، بزرگ و ابوموسی هم به آن اضافه شده است.

این مسائل کمک کرده است به این که هم عربستان سعودی و هم امارات متحده‏ی عربی، به دلیل حجم کوچک‏شان و نگرانی از سیاست‏های ایران و برای این که بتوانند ضریب ایمنی خود را در ارتباط با ایران افزایش بدهند، خود را در چهارچوب سیاست‏های آمریکا قرار بدهند. بنابراین آن‏چه این اواخر شاهد آن هستیم، محصول همین استراتژی کشورهای عرب خلیج فارس است.

در ارتباط با عربستان سعودی، موضوع حتی کمی پیچیده‏تر می‏شود. رقابت منطقه‏ای، حوزه‏ی نفوذ عربستان سعودی مثلا در لبنان و عراق، روند کشمکش اعراب و اسراییل و روند مصالحه‏ی فلسطینی‏ها با اسراییل، همه کمک می‏کنند به این که ایران و عربستان سعودی در یک حوزه‏ی رقابت پنهانی و رقابت آشکار با یک‏دیگر درگیر شوند.

ماشاء‌الله شمس‏الواعظین، روزنامه‌نگار و تحلیل‏گر سیاسی

طی ۳۰ سال اخیر، هیچ‏وقت شرایطی فراهم نشده که تنش‏ها کاهش پیدا کرده باشد یا مقداری به سمت ثبات روابط بین ایران و کشورهای حوزه‏ی خلیج فارس پیش رفته باشیم؟

در دوره‏ی آقای هاشمی رفسنجانی آرامش نسبی‏ای بین ایران و عربستان سعودی، در سیاست خارجی، برقرار بود. تا هم‏اکنون هم تقریباً هر دو کشور از آن دوره، به عنوان دوره‏ی باثبات در سیاست و روابط بین دو کشور رقیب نام می‏برند و به عنوان یک الگوی موفق از آن سخن می‏گویند.

این که تا چه حد می‏توانیم این دوره را احیا کنیم، یا عربستان سعودی موفق شود از سیاست‏های ایالات متحده‏ی آمریکا فاصله بگیرد و به سیاست‏های منطقه‏ای ایران بپیوندد، ظاهرا با ابهامات زیادی مواجه است و موانع زیادی در پیدایش و یا احیای چنین وضعی وجود دارد.

با توجه به موقعیت موجود و سیاست‏هایی که از هر دو طرف جاری است، به نظر شما هیچ راهی برای این که دست‏کم از میزان تنش کاسته شود و مناسبات قابل اعتمادتری میان ایران و کشورهای حوزه‏ی خلیج فارس به‏وجود بیاید، وجود دارد؟

سؤال مهمی مطرح می‏کنید. به طور روشن، الان با توجه به سیاست‏های جدید دولت احمدی‏نژاد، من خیلی بعید می‏دانم که دولت کنونی موفق شود، مثلا دوره‏ی آقای هاشمی رفسنجانی و سیاست‏های تقریبا باز ایران و عربستان سعودی و فضای توسعه‏ی روابط دو کشور و حتی همکاری‏هایی که به مرز همکاری‏های امنیتی رسید (این نکته قابل توجه است که بین دو کشور رقیب، همکاری امنیتی راه بیفتد) را احیا کند.

دلایلی که موجب می‏شود این دو سیاست در این حد از هم متفاوت ارزیابی شوند، چیست؟

شاید در یک گفت‏وگوی کوتاه نتوانیم به بررسی همه‏ی دلایل آن بپردازیم؛ ولی اشاره‏وار می‏توان گفت که ایران الان وضعیت دیگری پیدا کرده است.

ایران امروز مایل است مؤلفه‏های یک سیاست خارجی تهاجمی را به عنوان استراتژی خود در ارتباط با غرب و سیاست‏های منطقه‏ای ایالات متحده در خاورمیانه دنبال کند و این نمی‏تواند به ایجاد یک فضای مودت‏آمیزی میان فرضاً ایران و عربستان سعودی یا ایران و امارات متحده‏ی عربی کمک کند.

از سوی دیگر، ایران معتقد است که عربستان سعودی و امارات متحده‏ی عربی دربست در اختیار استراتژی آمریکا هستند و بازوی منطقه‏ای این کشور را تشکیل می‏دهند.

آقای شمس‏الواعظین ، به نظر شما این‏طور هست یا نه؟

سؤال خوبی است؛ اما اگر این مسأله صحت هم داشته باشد، مولود این مرحله‏ی اخیر که نیست. روابط عربستان سعودی و ایالات متحده، دهه‏ها است که به همین شکل ادامه داشته است. در دوره‏ی سازندگی آقای رفسنجانی هم می‏تواند به همین شکل بوده باشد، اما این ایران است که باید بداند چگونه سیاست خود را برای دور یا نزدیک کردن عربستان سعودی به سیاست‏های آمریکا تنظیم کند.

یعنی ایران یک طرف ماجرا و بازیگر مهمی است. نمی‏توانیم بدون توجه به ایران، صرفاً به مواضع عربستان سعودی و سیاست‏های‏اش و نزدیکی یا دوری او به ایالات متحده‏ی آمریکا اشاره کنیم.

یعنی شما معتقدید، صرف نظر از میزان نزدیکی عربستان سعودی با آمریکا، سیاست‏هایی برای تعدیل شرایط وجود دارند؟

بله؛ به نظر می‏رسد که هم ایران به عربستان سعودی نیازمند است و هم عربستان سعودی به ایران؛ فراموش نکنیم که در دوره‏ی سازندگی آقای هاشمی رفسنجانی جمله‏ی معروفی به راه افتاد که «ایران و عربستان سعودی دو بال یک پرنده هستند که این پرنده بدون دو بال نمی‏تواند به پرواز دربیاید».

جمله‏ای که گویا آقای هاشمی رفسنجانی در یکی از سفرهای‏شان به عربستان گفته بودند.

بله همین‏طور است. بنابراین ما باید ببینیم که آیا ایران مایل است همکاری‏های منطقه‏ای خود با عربستان سعودی را افزایش بدهد یا نه؛ از موضع رقابت و حفظ این موضع حرکت می‏کند تا این که رقابت بین دو کشور احتمالاً به چالش کشیده شود.

من نگران آن هستم که چشم‏انداز نگران کننده‏تری پیش روی سیاست‏های منطقه‏ای ایران آشکار شود. یعنی زمانی که آمریکا یا مجموعه‏ی کشورهای غربی و گروه ۵+۱ تصمیم بگیرند تحریم‏ها را گسترش بدهند و یا فرضا اگر سناریوی حمله‏ی نظامی به میان بیاید، آن‏‏وقت با استفاده از پایگاه‏های منطقه‏ای خود، از ایران به اصطلاح خشاب‏کشی خواهند کرد.

لذا به نظر می‏رسد که ایران حداقل باید سیاست‏های منطقه‏ای‏ خود را آرام کند تا این که فرصت بیشتری برای رویارویی با ایالات متحده‏ی آمریکا در عرصه‏های دیپلماتیک و عرصه‏ی چالش‏ها برای‏اش فراهم باشد. که چنین چیزی ظاهرا در افق دیده نمی‏شود.

یعنی شما در این عرصه به جز نگرانی، افق دیگری را نمی‏توانید به ما نشان بدهید؟

نه! من الان واقعا نگران‏ام و این فقط من نیستم که نگران‏‏ام. حتی بسیاری از کارشناسان که لزوما ایرانی هم نیستند، این نگرانی را دارند. بسیاری از کارشناسان بین‏المللی معتقدند که به لحاظ روابط منطقه‏ای جمهوری اسلامی با همسایگان‏اش و از سوی دیگر، با برخی از کشورهای دیگر نیز دوره‏ی بدی را داریم می‏گذرانیم.

ایران و ترکیه روابطی با یک آهنگ نسبتاً ملایم مثبتی از اول انقلاب تا به حال با هم داشته‏اند. آیا فقط به دلیل این که ترکیه دریچه‏ی ایران به اروپا است، ما این روابط را حفظ کرده‏ایم؟ در این صورت، عربستان سعودی هم دارای پاره‏ای از ویژگی‏ها است و می‏تواند بسیاری از نیروهای منطقه‏ای را علیه ما بسیج کند. لذا باید سیاست‏هایی را تنظیم می‏کردیم که عربستان سعودی را از یک نیروی رقیب، به یک نیروی حداقل خنثی تبدیل کنیم.

فکر نمی‏کنید، این مقایسه به دلیل همان توضیح اول صحبت‏تان در مورد اختلافات طبیعی میان ایران و عربستان، غیرممکن باشد؟ واقعیت این است که چنین مشکلاتی با ترکیه وجود ندارد.

به نکته‏ی خوبی اشاره می‏کنید؛ اما کدام کشورهایی را در دنیا سراغ دارید که همسایه‏‏های آبی، خاکی و یا زمینی هم باشند و اختلاف‏نظر یا دعاوی ارضی نداشته باشند. حتی عربستان سعودی هم‏اکنون با قطر و یا بحرین اختلاف‏نظر زمینی و دعاوی دارند. ولی روابط حسنه‏ای با هم‏دیگر دارند.

خود ما هم در تجربه‏ی هشت ساله‏ی دوره‏ی سازندگی آقای هاشمی رفسنجانی شاهد بهبود روابط و ارتقاء روابط با عربستان سعودی در حد همکاری‏های امنیتی هستیم که سابقه‏‏ی خوبی از روابط دو کشور را نشان می‏دهد. ما ضمن داشتن پاره‏ای از بحران‏ها و اختلاف‏نظرها می‏توانیم آن را احیا کنیم.

اختلاف‏نظرها باید مدیریت شوند، نباید رها شوند و در اختیار واحدهای نظامی یا امنیتی دو کشور قرار داده شوند. خُب آن‏ها مایل‏اند بحران را گسترش بدهند تا توجیه حضور خود را برای حکومت‏های دو طرف، تثبیت کنند.

در روز‌ها و ما‌ه‌های پس از خرداد ۸۸ وسرکوب شدید معترضان به نتایج انتخابات، بسیاری از ایرانیان مجبور به ترک کشور خود شدند، آن‌ها عموما به کشورهای همسایه مخصوصا ترکیه پناه بردند تا از آنجا به عنوان پل عبور به نقطه‌ای امن در جهان استفاده کنند. تنها بر اساس گزارش سازمان ملل بیش از چهار هزار ایرانی بعد از انتخابات خرداد ۸۸، کشور خودشان را ترک کردند.

به همین بهانه به سراغ آیدا سعادت می‌رویم، آیدا فعال حقوق زنان، روزنامه‌نگار و فعال حقوق بشر است که به تازگی ایران را ترک کرده و ساکن ترکیه شده است، از آیدا در مورد شرایط پناه‌جویان ایرانی در ترکیه می‌پرسم:

از شرایط پناه‌حویانی که بعد از انتخابات به ترکیه آمده‌اند، حرف زیاد زده شده است و تمام حرف‌هایی که در تشریح وضعیت ایشان گفته شده، روی یک نکته اتفاق نظر داشته‌اند که وضعیت پناه‌جویان در ترکیه وضعیت مناسب و مطلوبی نیست.

در واقع انتظار، نگرانی و بلاتکلیفی و پروسه‌ی طولانی که در مواجه با سازمان ملل دارند و این سیر صعودی پناه‌جویانی که وارد ترکیه شدند، باعث شده است میزان توجه نهادهایی که باید کیس‌های پناه‌جویان را بررسی کنند، به این موارد کمتر بشود. زیرا فرصت زیادی برای بررسی این کیس‌ها می‌خواهند و به همین دلیل شاید این روند، باید قاعدتا از این حد نرمال طولانی‌تر شود.

نهادهای حقوق بشری اعلام کرده‌اند که امکانی برای کمک‌های مالی ندارند، اما آیدا فکر می‌کند راه دیگر کمک به پناه‌جویان از سوی این نهاد‌ها کم کردن پروسه‌ی انتقال پناه‌جو به کشور سوم است، آیدا می‌گوید:

الآن من احساس می‌کنم در یک یا ۲ ماه اخیر، تعداد بیشتری از فعالان حقوق بشر و فعالین اجتماعی در کشور‌های مختلف سعی می‌کنند تا این پروسه را کوتاه‌تر کنند، از طریق گرفتن ویزای آزادی برای افرادی که شناخته‌ شده‌تر هستند و پرونده‌های روشنی دارند.

بسیاری از پناه‌جویان ایرانی در ترکیه افرادی هستند که دارای پیشینه‌ی سیاسی- اجتماعی مشخص و شناخته شده‌ای نیستند و بنا به دلایلی هنوز اسم‌شان در کمیساریای عالی پناهندگان ثبت نشده است. آیدا وضعیت این افراد را نگران کننده‌تر ارزیابی می‌کند:

آن‌ها راه تماس خاصی ندارند و در واقع تنها جایی که کیس‌های این افراد ثبت می‌شود، سازمان ملل و کمیساریای عالی پناهندگان است، حتی خیلی از آن‌ها اطلاعی از نحوه‌ی ارتباط گیری با سازمان‌های حقوق بشری و فعالینی که روی این موضوع کار می‌کنند را ندارند.

از آیدا در مورد مشکلات دیگر پناه‌‌جویان ترکیه می‌پرسم، او با اشاره به عدم اجازه‌ی کار در ترکیه، مسئله‌ی مالی را یکی از بزرگترین مشکلات پناه‌جویان می‌داند.

اولین بحث در مورد نیاز‌های مالی است زیرا پناه‌جویان امکان کار در ترکیه را ندارند و باید هزینه‌های مسکن، اقامت، خوراک، پوشاک و همه‌ی این‌ها را خودشان تامین کنند. امکان انتقال پول از ایران برای همه‌ی پناهجویان به سختی فراهم می‌شود زیرا اکثرا افرادی هستند که جرات برگشت به ایران را ندارند و یا باید کسی برایشان بیاورد، زیرا نقل و انتقال از طریق بانک‌ها امکان‌پذیر نیست و هزارویک مشکل دیگر.

اما چه می‌توان کرد؟ آیدا فکر می‌کند حداقلی‌ترین کاری که برای رساندن کمک مالی می‌توان انجام داد، تشکیل یک ائتلاف از سازمان‌های حقوق بشری برای رساندن کمک‌های داوطلبانه به پناه‌جویان است، چرا که تا به امروز تقسیم کمک‌ها بیشتر از طریق آشنایی‌های فردی صورت گرفته و در نتیجه تقسیم عادلانه‌ای در کار نبوده است.

همه‌ی ما خودمان در وضعیتی هستیم که لزوما با همه‌ی پناه‌جویان دیگری که به این کمک مالی نیاز دارند در تماس نیستیم.

فرین فخاری، فعال حقوق بشر در آلمان که این‌روزها پیگیرانه وضعیت پناه‌جویان ایرانی در ترکیه را دنبال می‌کند می‌گوید:

پناه‌جویان ایرانی در ترکیه در شرایط خیلی اسفناکی زندگی می‌کنند زیرا تصوری که خیلی‌ها به خصوص ایرانی‌هایی که در سال‌های ۷۰ و ۸۰ به کشور‌های اروپایی آمدند و تقضای پناهندگی کردند، دارند چیزی به عنوان کمپ کمیساریای عالی پناهندگان سازمان ملل است که در آن‌جا وجود ندارد.

این‌ها تقاضای پناهندگی می‌دهند و تقریبا می‌توان گفت که به حال خودشان گذاشته می‌شوند، هیچ نوع کمک مالی یا درمانی به آن ها نمی‌شود.

اطلاعاتی که ما داریم دولت ترکیه، پناهندگان را زیر فشار می گذارد و باید مدت طولانی بعد از این‌که تقاضای پناهندگی داند صبر کنند تا جوابی به آن‌ها برسد و این اصلا بستگی به حسن نظر شخص مصاحبه‌کننده دارد و زود یا دیرتر انجام شدن کارشان تصادفی است.

فرین فخاری از فعالیت ایرانیان در کشور‌های متفاوت حرف می‌زند اما به نظر او، به‌دلیل عدم وجود لیست مرکزی و فعالین پراکنده‌ی گروه‌های موجود، کمک‌رسانی به شکل یکسان صورت نمی‌گیرد.

وکیل‌هایی هستند در کشور‌های مختلف به خصوص در آمریکا سعی می‌کنند به این پناهندگان کمک کنند اما این کارها هنوز پراکنده است و موردی که بسیار مهم است، باید این کار‌ها را مرکزی کرد. من اطلاع دارم در حال حاضر چندین گروه در حال مذاکره هستند که این کار به زودی انجام شود.

به این فکر کنید که هر‌کدام از ما می‌توانست جای یکی از پناه‌جویان ایرانی در ترکیه باشد، در این صورت چه انتظاری از دیگران داشتید؟

بر طبق آخرین همه‌پرسی‌های انجام شده در مصر، ۹۸ درصد زنان خارجی و ۸۳ درصد از زنان مصری حداقل یک بار در معرض متلک و آزار جنسی قرار گرفته‌اند.

نکته مهم این است که این تحقیق، علت اصلی این رفتار غیرمدنی را، در زنان مورد حمله قرار گرفته جست‌وجو می‌کند و انگشت تهمت را به سمت آن‌ها نشانه می‌گیرد و آنان را مقصر قضیه می‌بیند.

اذیت جنسی و متلک‌گویی از جمله مشکلات رفتاری و تربیتی است که سیاست‌مداران و رسانه‌های گروهی مصر با استثنا شمردن ارتکابات واقع شده، در صدد نادیده گرفتن شیوع همه‌جانبه‌ی آن در جامعه مصر هستند. بنا بر همین استدلال، صاحب منصبان جامعه تمایلی برای حل مسئله نشان نمی‌دهند و سعی همه معطوف است بر پاپوش گذاشتن بر شدت و حدت موضوع!

ماجرای به بحران کشیده شده در غروب عید فطر در سال ۲۰۰۶، نقطه پایانی بود برای سرپوش گذاشتن بر این رفتار ضد زنانه. در در غروب روز عید فطر، عده‌ای مرد جوان، بر طبق عادت ناپسند متلک‌گویی و آزار و توهین‌هایی که نیت جنسی دارد به ده‌ها نفر از زنان و دختران جوان در شهر قاهره حمله کرده و باعث اذیت و آزار جمعی آن‌ها شدند.

هیچ‌کس در امان نبود، حتی مادران و زنان باحجاب نیز از لات بازی‌های جوانان مصون نماندند. بدتر از همه آن‌که همه ماجرا در برابر چشمان نیروهای انتظامی بوقوع می‌پیوست.

در روزهای بعد از این حادثه‌ی شرم‌آور، یک‌بار دیگر رهبران سیاسی و اجتماعی و حتی رسانه‌های گروهی سعی وافری کردند تا ماجرا را کوچک جلوه دهند.

در این میان جمعیت بسیاری از جوانان مصر و بویژه شهر قاهره که امکان استفاده از اینترنت را داشتند از طریق وبلاگ‌های خود به اعتراضات فراگیر دامن زدند. در ادامه‌ی این اعتراضات افشاگرانه، میدان «تعلت حرب» به میدانی برای نمایش عمومی ویدئوی ضبط شده از لات بازی‌های جوانان در روز عید فطر تبدیل گشت و از این طریق توانستند اذیت و آزاری که بر زنان روا شده بود را در معرض دید عموم قرار دهند.

شجاعت عده‌ای زن که با قدم نهادن در فضای عمومی به ابراز آشکار مزاحمت‌هایی که بر آنان روا شده، زمینه‌ساز آن شد تا جمعی از سازمان‌های مصری طرف‌دار حقوق زنان به گونه‌ای حرفه‌ای (از طریق گزارش‌های جمع‌آوری شده در وب‌سایت‌ها و وبلاگ‌ها)، در صدد برپایی کمپینی در جهت آموزش و اطلاع‌رسانی دراین زمینه گردند.

تلاش‌های کمپین بر ضد متلک و آذیت جنسی وارد مرحله جدیدتری شد وقتی که شکایت فیلم‌ساز جوان خانم «نوح رشدی صالح» در دادگاه به پیروزی دست یافت.

برای اولین بار در تاریخ جرائم مدنی در سال ۲۰۰۸، یک راننده کامیون به جرم متلک‌گویی و اذیت فیلم‌ساز جوان به سه سال زندان و پرداخت جریمه نقدی محکوم شد. این حادثه برای اولین بار این مشکل اجتماعی را به شکل وسیعی به درون بحث‌های عمومی رسانه‌های عمومی و سیاست در مصر کشاند.

کمپین سراسری برای اطلاع‌رسانی، آموزش و ارائه راه‌حل‌های سازنده بویژه به زنان و دختران جوان بیش از هر نکته‌ی دیگری بر این واقعیت تکیه می‌کرد که زنان و نحوه حضورشان در جامعه دلیل و توجیهی برای ارتکاب توهین‌های جنسی نیست.

آموزش افسران جوان در واحدهای انتظامی در باره‌ی تاثیرات منفی متلک‌گویی‌های بی‌رویه و رابطه‌ی آن با خشونت و تجاوز جنسی و تلاش برای تهیه و تصویب جرائم قانونی از جمله هدف‌های جهت‌دار و آگاهانه‌ای است که کمپین سراسری در مصر موفق به اجرای آن شده است.

طرح مباحث در نشریات ویژه زنان مصر و از آن طریق، در دیگر نشریات و رسانه‌های ملی، طرح شعارهای پایه‌ای نظیر «به خودت احترام بگذار» و «امنیت خیابان‌ها برای همه»، هم‌زمان گشت با طرح و بررسی عمومی‌تر متلک و توهین جنسی به عنوان یک معضل اساسی در جامعه. همچنین دلایلی نظیر مشکلات بیکاری مردان جوان، بالا رفتن سن ازدواج و تغییرات ارزش‌های اخلاقی در جامعه مدنی هم از جمله موضوعاتی بودند که درسطح وسیع به آن‌ها اهمیت داده شد.

اتفاق ناپسند اوباش جوان در عید فطر سال ۲۰۰۶ در قاهره و محکومیت یک راننده کامیون در سال ۲۰۰۸ به جهت اذیت جنسی، برای همیشه متلک‌گویی را به پدیده‌ای جدی و غیرمدنی تبدیل کرد. بدون شک این موضوع مساله‌ی مهمی بود تا از بار گناه زنان که بنا بر سنت اخلاقی، عامل اصلی و توجیه‌گر رفتار ناپسند مردان مصر بودند، بکاهد.

آیت‌الله علی خامنه‌ای اعلام کرده بخشی از طرح «سیاست‌های کلی انتخابات» که در مجمع تشخیص مصلحت در دست بررسی است را تائید خواهد کرد، که به آن اعتقاد دارد.

این گفته آقای خامنه‌ای، امروز چهارشنبه در متنی که از سوی پایگاه اطلاع‌رسانی رهبر جمهوری اسلامی منتشر شده، دیده می‌شود.

این اظهارات، مربوط به سخنرانی دو هفته پیش وی در جمع اعضای مجلس خبرگان است که در آن زمان بنا بدلایل نامعلومی منتشر نشده بود.

آقای خامنه‌ای در این دیدار که اکبر هاشمی رفسنجانی نیز حضور داشته است، گفته که نظر مجمع تشخیص مصلحت نظام در خصوص طرح سیاست‌های کلی انتخابات، «مشورتی» است و «این پیش ما خواهد آمد و آن چیزى را که معتقَد ماست، اعمال می‌کنیم.»

مجمع تشخیص مصلحت نظام، طرح «بررسی و تدوین سیاست‌های کلی در خصوص انتخابات» را در دست بررسی دارد.

مصطفی پورمحمدی زمانی که مسئولیت وزارت کشور در دولت نهم را بر عهده داشت، طرح اصلاح‌ قوانین انتخاباتی را به مجمع تشخیص مصلحت نظام ارائه کرد که با نظر «مثبت» آقای خامنه‌ای، این پیشنهاد در دستور کار این مجمع قرار گرفته است.

محافظه‌کاران نزدیک به محمود احمدی‌نژاد، مجمع تشخیص مصلحت نظام را متهم می‌کنند که با تصویب این طرح، قصد کنار گذاشتن شورای نگهبان از مسائل انتخاباتی را دارد.

آقای خامنه‌ای در واکنش به نگرانی‌ها در خصوص حذف شورای نگهبان در صورت تصویب نهایی این طرح گفته که «نباید» به وظایف قانونی شورای نگهبان «تعرض» شود.

رهبر جمهوری اسلامی در عین حال افزوده که در بررسی این طرح ممکن است «در آنجا [مجمع تشخیص مصلحت] یک کسی خطایی هم بکند؛ خطا قابل جبران است. اینها مسائل اصلی نیست.»

وی در بخش دیگری از اظهارات خود گفته که ما هیچ‌کس را از این نظام بیرون نمی‌کنیم، اما کسانی هستند که خودشان، خودشان را از نظام بیرون می‌کنند و خودشان از نظام خارج می‌شوند.»

اکبر هاشمی رفسنجانی می‌گوید که با رشد و گسترش رسانه‌ها، حکومت‌هایی که پایه‌های مردمی نداشته باشند، پایدار نمی‌مانند.

به گزارش خبرگزاری ایلنا، آقای هاشمی در جمع گروهی از اعضای شوراهای شهری استان تهران گفته که اسلام، جایگاه «ویژه‌ای» برای نقش مردم در حکومت قائل است.

رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام افزوده که در دموکراسی‌ها، احزاب پیروز در انتخابات، به عنوان «ضربه‌گیر نظام» عمل می‌کنند و در صورت عملکرد نادرست منتخبان، بسیاری از مسئولیت‌ها بر دوش احزاب برنده بوده و نظام‌ها آسیبی نمی‌بینند.

وی همچنین گفته که محدود کردن اختیارات قانونی شوراها به تضعیف این نهاد‌های مردمی منجر می‌شود و قدرت پاسخگویی آنها به «توقعات مردم» را کاهش می‌دهد.

اظهارات هاشمی در شرایطی ایراد می‌شود که مخالفان محمود احمدی‌نژاد، دولت وی را مشروع نمی‌دانند.

در ایران، نزدیک به ۹ ماه است که اعتراض‌ها به نتیجه انتخابات ریاست جمهوری ۲۲ خرداد ماه ادامه دارد.

موافقان و نهاد‌های مسئول در امر انتخابات، این اعتراض‌ها را رد می‌کنند.

آیت‌الله علی خامنه‌ای روز ۲۳ خرداد ماه، نخستین کسی بود که «پیروزی» احمدی‌نژاد را اعلام کرد و به وی تبریک گفت.

میرحسین موسوی و مهدی کروبی و بسیاری از احزاب اصلاح‌طلب، نتیجه این انتخابات را نپذیرفته و اعلام کرده‌اند که در چارچوب قانونی با دولت برآمده از این انتخابات مبارزه خواهند کرد.

اکبر هاشمی رفسنجانی نیز با گذشت بیش از ۹ ماه، تاکنون حاضر نشده است اظهارنظر صریحی در خصوص نتایج آن داشته باشد.

هواداران احمدی‌نژاد، وی را همسو با معترضان به نتیجه انتخابات می‌دانند و اتهامات گوناگونی به وی زده‌اند.