گزارش ويژه

نسرین ستوده و دفاع از متهمان عقیدتی

مریم محمدی: روز شنبه، سیزدهم شهریورماه، در برخی رسانه‏های داخلی، خبری مبنی بر دستگیری نسرین ستوده، وکیل شناخته‏شده‏ی دادگستری منتشر شد. شنبه‏ی هفته‏ی گذشته نیز منزل و محل کار وی مورد بازدید مأموران قرار گرفت و بسیاری از مدارک و پرونده‏های موکلین‏ او و نیز مقداری از وسایل شخصی خود و خانواده‏اش ضبط شدند. در همین زمینه با فریده غیرت، شیرین عبادی، و عبدالکریم لاهیجی گفت‌وگو کرده‌ام.

شیوا برای ما نماد آزادی‌خواهی است

ایرج ادیب‌زاده: روز شنبه همزمان با برگزاری دادگاه شیوا نظرآهاری، فعال حقوق بشر در تهران، عفو بین‌الملل خواهان آزادی بدون قید و شرط او شد و ایرانیان در چند شهر جهان، ازجمله پاریس خواهان آزادی این فعال اجتماعی شدند. شیوا نظرآهاری، روزنامه‌نگار ۲۶ ساله و فعال حقوق بشر، نزدیک به نه ماه است که در زندان به‌سر می‌برد و روز گذشته، در دادگاه رسیدگی به اتهامات وی، چند مورد اتهام از جمله محاربه علیه او مطرح شد.

ترس حکومت دینی از برپایی مراسم دینی

سراج میردامادی: بی‌شک در نظام جمهوری اسلامی که مدعی دین و دینداری است، هرگونه جلوگیری از برپایی مراسم مذهبی، به ویژه در شب‌های احیا و حتی در منازل شخصی، تناقضی آشکار است که باید به تحلیل آن پرداخت. در همین زمینه با مجید تفرشی، روح‌الله شهسوار، و مسیح علی‌نژاد گفت‌وگو کرده‌ام و از آن‌ها پرسیده‌ام چرا حکومت اسلامی ایران دست به چنین اقداماتی می‌زند.

یکروز قبل از روز قدس!

مریم محمدی: امروز در ایران آخرین جمعه‏ی ماه رمضان و «روز قدس» است. از سال ۱۳۵۸، یک سال پس از انقلاب ایران، روز قدس به عنوان یکی از روزهای رسمی جمهوری اسلامی ایران و به ابتکار آیت‏الله خمینی، تثبیت شده است. حال آن‏که بسیاری از ایرانیان به‏یاد می‏آورند که در رسانه‏ها و مطبوعات آن روز، این پیشنهاد از سوی آیت‏الله منتظری عنوان شده و آیت‏الله خمینی با آن موافقت کرده بود. این روز ابتدا به عنوان روز همبستگی با مردم فلسطین اعلام شده بود.

ادامه کوشش‌ها برای مستندسازی کشتار ۶۷

پژمان اکبرزاده: شنبه شب، چهارم سپتامبر ۲۰۱۰ برنامه بزرگداشتی برای قربانیان کشتار سال ۶۷ در ایران، در آلمان برگزار می‌شود. برنامه امسال در کنار نمایش فیلم و عکس، دو میهمان اصلی دارد: جهانگیر اسماعیلی‌پور، زندانی سیاسی در دهه شصت که اکنون در هلند ساکن است و لادن برومند، مدیر پژوهش بنیاد برومند در آمریکا که فعالیت‌های گسترده‌ای برای مستندسازی کشتارها در ایران داشته است.

کرد و شیوه‌های مبارزه

هدایت‏جان: اگر تاریخ بر اساس دو گروه ستمگر و ستم‌دیده بازنویسی شود، تاریخ ملت کرد در گروه ستمدیده‌ها جای خواهد داشت. از این منظر کرد، لااقل بعد از فروپاشی دولت مادها، نه با تعریف سنتی و نه با تعریف مدرن، نه بر خویش و نه بر دیگران حکومت نکرده است. سئوالی که در گفت‌وگو با رامین جهانبگلو، استاد دانشگاه، نویسنده و پژوهشگر سیاسی، در پی پاسخ به آن هستیم این است که چرا ملت کرد تاکنون نتوانسته است به حداقل حقوق خود دست یابد؟

آخرین وضعیت زندانیان سیاسی و مدنی کرد

محسن کاکارش: روز گذشته رحیم رشی، پس از گذشت ۴۳ روز به اعتصاب خود پایان داد. رحیم رشی، روز بیست‌وهشتم تیرماه توسط نیروهای امنیتی در مهاباد دستگیر شد و فردای همان روز در اعتراض به بازداشتش دست به اعتصاب غذا زد.پسر رحیم رشی درگفت‌وگو با زمانه می‌گوید: «پدرم در پی درخواست و فشار خانواده، اعتصاب غذایش را شکست؛ چون وضعیت وخیمی داشت و همه‌ی ما نگران از دست دادن جان او بودیم.»

چندهمسری با آموزه‌های اسلام مطابق نیست

مریم محمدی: روز دوشنبه، هشتم شهریورماه نامه‏ای از سوی «سازمان ائتلاف اسلامی زنان» با ۲۴ انتقاد نسبت به ماده‏ی ۲۳ لایحه‏ی حمایت از خانواده، خطاب به نمایندگان مجلس شورای اسلامی، منتشر شد. این سازمان، مجموعه‏ای از فعالین زن و نهادهای مرتبط با حقوق زنان، از اصلاح‏طلب تا اصول‏گرا را دربر می‏گیرد. در همین زمینه با مینو مرتضی لنگرودی و مریم بهروزی گفت‌وگو کرده‌ام.

روند پرشتاب طلاق در ایران

پانته‌آ بهرامی: طلاق در فاصله‌ی ۱۳ سال گذشته در ایران رشدی ۱۵۰ درصدی یافته است. تعداد طلاق‌های ثبت شده در سال ۱۳۸۸به رقم بی‌سابقه‌ی ۱۲۵ هزار رسیده است. آمار سه ماهه‌ی اول سال ۱۳۸۹نشان می‌دهد که ۳۴ هزار مورد طلاق ثبت شده است. این روند آن‌قدر باعث نگرانی دولت شده که سازمان ثبت احوال در ابلاغیه‌ای از مدیران ستادی و استانی خود خواسته تا از اعلام آمار طلاق خودداری کنند.

«بر پایه شفقت در اسلام، دوستانم را آزاد کنید»

بیش از یک سال از زندانی شدن سه کوهنورد آمریکایی در ایران می‌گذرد. برخی مقام‌های ایالات متحده این اقدام را با جریان گروگانگیری در سال ۱۳۵۸ مقایسه کرده‌اند. در چنین شرایطی یکی از دوستان و همسفران این سه آمریکایی، تلاشی را برای جلب پشیتبانی در رابطه با وضعیت دوستان خود در زندان ایران آغاز کرده است. او در مسیر سفر خود به «سی شهر»، چند روز پیش وارد آمستردام شد و در استودی «زمانه» نیز مهمان برنامه ما شد.

مردم تحریم‌های اقتصادی را حس می‌کنند

حسین علوی: مقامات دولت احمدی‌نژاد بار دیگر مطرح کرده‌اند که نه‌تنها تحریم‌های سازمان ملل بلکه تحریم‌های یک‌جانبه اقتصادی آمریکا و اتحادیه اروپا هیچ تاثیری بر اقتصاد ایران نخواهد داشت. از جمله رییس کل بانک مرکزی گفته است که ایران برای مقابله با تحریم‌های اتحادیه اروپا، قبلا منابع بانکی خود را از این کشورها منتقل کرده‌. در این زمینه با دکتر حس منصور گفت‌وگو کرده‌ام و از او درباره‌ی تاثیرات تحریم‌ها بر اقتصاد ایران پرسیده‌ام.

اسطوره‌ی «راه رشد استبدادی»

برگردان ونداد زمانی: ترکیه خود را به سیستم استبدادی چین و روسیه نزدیک کرده است و به تبعیت از آنها به کنترل، انحصار و استبداد پناه برده است. صدها منتقد دولت به بهانه‌های واهی به زندان افتادند، تور امنیتی و ضبط گفت‌وگوهای مخالفان به شدت اعمال شده است و بعد از مدت‌ها، بار دیگر مخالفان حکومت ترکیه را «جمهوری ترس» می‌نامند.

بازداشت یا ربودن دانشجو؟

مریم محمدی: روز یکشنبه سی‏ویکم مردادماه، سایت ادوارنیوز، متعلق به «سازمان دانش‏آموختگان ایران اسلامی –ادوار تحکیم وحدت» از دستگیری دو عضو خود، حسن اسدی زیدآبادی مسئول کمیته‏ی حقوق بشر سازمان ادوار و هم‏چنین علی جمالی مسئول کمیته‏ی سیاسی آن خبر داد. در همین زمینه با برادر علی جمالی، رضا جمالی، گفت‌وگو کرده‌ام و از او درباره‌ی نحوه‌ی دستگیری و وضعیت کنونی علی جمالی پرسیده‌ام.

غرب از مسئله‏ی هسته‏ای ایران استفاده می‏کند

مریم محمدی: پرونده‏ی انرژی هسته‏ای ایران، دست کم در صحنه‏ی خبر و رسانه‏ها، هم‏چنان باز است و کوچک‏ترین اظهار نظری از جانب مسئولان ایران یا قدرت‏‏های درگیر در این مناقشه، خبرساز می‏شود. سخنان علی‏اکبر صالحی، رییس سازمان انرژی اتمی ایران در روز پنجشنبه، چهارم شهریور، به مناسبت هفته‏ی دولت در یکی از شبکه‌‏های تلویزیونی ایران نیز از این قاعده برکنار نیست. در همین زمینه با دکتر اکبر اعتماد گفت‌وگو کرده‌ام.

لایحه قانونی‌شدن چندهمسری و ازدواج موقت

حسین علوی: لایحه جنجال‌برانگیز موسوم به «لایحه حمایت از خانواده» که بسیاری از حقوق‌دانان و فعالان حقوق زن، و حتی عرف جامعه ایران به‌ویژه موادی از آن را تخریب‌گر نهاد خانواده می‌داند، در شرف تصویب در مجلس شورای اسلامی است. فریده غیرت که خود پژوهش‌هایی در این زمینه انجام داده و برای جلوگیری از تصویب این لایحه تلاش می‌کند، در گفتگو با زمانه درباره علت قرار گرفتن مجدد این لایحه در دستور کار مجلس می‌گوید.

حمایت از تولید مهمتر از ممنوعیت واردات

مریم محمدی:روز گذشته، سازمان توسعه‏ی تجارت با هماهنگی مؤسسه‏ی استاندارد، فهرست ۱۷۰ کالای وارداتی را اعلام کرد که کیفیت لازم را برای ورود به کشور ندارند.از این ۱۷۰ مورد، ۱۴۹تای آن که بیش‌تر کالاهای صنعتی و فنی سبک هستند، از کشور چین و تنها ۳۱ قلم آن از ۱۵ کشور دیگر جهان وارد می‏شوند. در همین زمینه با دکتر کمال اطهاری، استاد اقتصاد دانشگاه علامه‏ی طباطبایی در تهران، گفت‌وگو کرده‌ام.

«دعوت رهبری به وحدت شامل گروه‌های خودی است»

مریم محمدی: در دیدار آیت‌الله خامنه‌ای با تعدادی از دانشجویان دانشگاه‏های تهران و ایران، رهبر جمهوری اسلامی از وحدت سخن گفت که این مساله مورد توجه رسانه‌ها قرار گرفت. در این زمینه گفت‌وگویی کرده‌ام با احمد قابل، اسلام‏شناس منتقد نظام و هم‏چنین محمد توسلی، از اعضای مرکزی نهضت آزادی ایران که جز دوران کوتاهی پس از انقلاب، برای فعالیت آزاد سیاسی همواره تحت فشارهای حکومتی بوده است.

بچه‌های خاوران

ایرج ادیب‌زاده: مهرنوش سلوکی، در گفت‌وگویی ویژه با زمانه، در بیست‌ و دومین سالگرد کشتار زندانیان سیاسی در ایران، از چگونگی نگارش کتاب «فتوای خون» می‌گوید و این که پژوهشی انجام داده است که نشان می‌دهد پس از کشتار خونین بارتلومی توسط کلیسای کاتولیک در فرانسه در قرن پانزدهم، قتل عام زندانیان مخالف جمهوری اسلامی در سال ۱۳۶۷، خونین‌ترین رویدادی بوده که در جهان به نام مذهب صورت گرفته است.

زیمنس نوکیا و تکنولوژی سرکوب

شکوفه منتظری: سال‌هاست زیمنس نوکیا و دولت ایران ارتباط تجاری دارند. دو سال و نیم پیش، فعالان حقوق بشر آلمان، اطلاعاتی به‌دست آوردند که نشان می‌داد زیمنس نوکیا دستگاهی را به ایران فرستاده که به‌وسیله‌ی آن می‌توان مکالمات تلفنی مردم را کنترل کرد. ایران تنها کشوری نیست که این شرکت چنین ابزاری به آنها فروخته. در فهرست خریداران، نام بسیاری دیگر از کشورهای ناقض حقوق بشر در آن به چشم می‏خورد.

نقش روحانیت در سقوط دولت ملی مصدق

ایرج ادیب‌زاده: روزنامه‌ی «واشنگتن پست» به مناسبت سالروز ٢٨ مرداد با تیتر «مسئولیت شکست دموکراسی‌طلبی ایرانیان در وقایع ٢٨ مرداد با نهاد آخوندی است»، به نقش روحانیت در وقایع ٢٨ مرداد پرداخته و مقاله‌ی «ری تکیه»، پژوهشگر ایرانی و کارشناس ارشد شورای روابط خارجی آمریکا را چاپ کرده ‏است. به‌راستی نقش روحانیت در رویدادهای ٢٨ مرداد و سقوط دولت ملی دکتر مصدق چگونه بود؟ در این زمینه با محمد برقعی گفت‌وگو کرده‌ام.